Bij het plaatsen van een transactie (order) zijn er verschillende manieren om de opdracht te specificeren. De drie basis ordertypes die elke belegger zou moeten kennen, zijn: marktorder, limietorder en stop-loss order. Elk type bepaalt hoe en tegen welke prijs uw order wordt uitgevoerd, en het kiezen van het juiste type kan invloed hebben op uw resultaat.
een order die u plaatst om direct uit te voeren tegen de op dat moment beschikbare marktprijs. U geeft geen prijs op; de order zal zo snel mogelijk gevuld worden tegen de beste huidige koers in de markt. Voordeel: u bent vrijwel zeker van uitvoering (mits er liquiditeit is), en snel ook. Nadeel: u heeft minder controle over de precieze prijs. In hele volatiele situaties of bij dunne handel kan de prijs waartegen u uitkomt iets ongunstiger zijn dan verwacht (slippage). Voor gangbare aandelen in normale omstandigheden geeft een marktorder doorgaans direct de actuele prijs. Gebruik: geschikt als snelheid belangrijker is dan een klein prijsverschil, of wanneer u gewoon zeker wilt zijn dat u de positie krijgt/verkoopt.
hierbij geeft u expliciet een maximale koopprijs of minimale verkoopprijs op. De order wordt alleen uitgevoerd als de markt die limietprijs bereikt (of beter). Bijvoorbeeld: aandeel X staat €50; u plaatst een koop limietorder op €48. Pas als verkopers bereid zijn te leveren voor €48 of lager, wordt uw order uitgevoerd – anders niet. Voordeel: u beschermt uzelf tegen een te hoge prijs bij kopen of te lage prijs bij verkopen. Nadeel: er is geen zekerheid dát de order uitgevoerd wordt; als de koers uw limiet niet raakt, vist u achter het net. Een limietorder is handig als u een specifieke waardering in gedachten heeft of als de markt erg volatiel is en u niet verrast wilt worden. Tip: bij dunne handel altijd limietorders gebruiken om niet per ongeluk een gekke uitschieter te traden.
een order die geactiveerd wordt zodra een bepaalde triggerprijs bereikt is, om uw verlies te beperken. Het is in feite een voorwaardelijke order. Bijvoorbeeld: u heeft aandelen Y gekocht op €30, en wilt uw verlies beperken. U plaatst een stop-loss verkooporder op €25. Zakt de marktprijs tot €25, dan triggert dit en wordt er een verkooporder (meestal marktorder) uitgezet om uw positie te verkopen. Zo probeert u te voorkomen dat een verdere daling u nog zwaarder raakt. Voordeel: het beschermt tegen grote verliezen als u niet continu de koers kan volgen. Nadeel: in zeer snelle markten kan de uitvoering onder uw stopprijs plaatsvinden (als de koers door €25 heen schiet zonder tussenliggende handel, verkoopt u misschien pas op €24 of €23 – dit heet gap-risk). Ook kan een tijdelijke dip uw stop-loss activeren en daarna schiet de koers weer omhoog (“uitgestopt zijn”). Desondanks zijn stop-losses belangrijk gereedschap voor risicomanagement. Er is ook een variant, de stop-limit order, waarbij de verkooporder zelf als limiet wordt ingelegd bij trigger, om niet onder een bepaalde prijs te verkopen – echter, dan kan het zijn dat u bij snelle dalingen helemaal niet verkoopt (en dus doorzakt). Voor de meeste beleggers volstaat een gewone stop-loss om de grootste klap te voorkomen.
Naast deze basisorders zijn er nog andere types (zoals stop-limit, trailing stop, IOC/FOK tijdsrestricties, etc.), maar die vallen buiten de scope van deze gids.
Het proces is over het algemeen: u logt in op het handelsplatform van uw broker, zoekt de gewenste belegging op (via naam of ticker-symbol), vult het aantal stuks in dat u wilt kopen/verkopen, kiest het ordertype en de eventuele limiet/stop prijs, en verzendt de order. Bijvoorbeeld, u wilt 100 aandelen ABC kopen en vindt de huidige prijs (€20) prima: u selecteert “Koop 100 ABC met een marktorder” en klikt bevestigen. Binnen een seconde ziet u de order uitgevoerd in uw portefeuille staan. Als u in plaats daarvan maximaal €19 wilt betalen, kiest u limiet €19; de order zal dan in het orderboek blijven staan tot er iemand bereid is voor €19 te verkopen (of tot u hem annuleert). In een modern platform ziet u meestal direct feedback: een bevestiging als de order (deels) gevuld is, of een actieve orderstatus als hij nog openstaat. Het is slim om na orderuitvoering even te controleren tegen welke prijs u gevuld bent en of het aantal klopt.
Het gekozen ordertype beïnvloedt dus of uw order zeker doorgaat en tegen welke prijs. Een marktorder geeft snelheid maar mogelijk een iets andere prijs dan verwacht; een limietorder geeft prijszekerheid maar mogelijk geen uitvoering; een stop-loss geeft gemoedsrust tegen instortingen maar kan in turbulentie iets slechter uitpakken qua prijs. In rustige, liquide markten (bijv. grote indices, mega-cap aandelen) zullen markt- en limietorders vaak ongeveer hetzelfde resultaat geven, maar bij kleinere aandelen of plotseling nieuws zijn limietorders onmisbaar om niet tegen onbedoelde prijzen te handelen. Voor lange-termijn beleggers die niet dagelijks handelen, volstaat meestal het gebruik van limietorders voor aankopen (zodat u niet teveel betaalt) en af en toe een stop-loss instellen bij posities die u wilt afdekken. Actieve traders gebruiken allerlei geavanceerde orders om hun strategieën te automatiseren. Bedenk in elk geval vóórdat u op “verzend” klikt welk ordertype past bij uw bedoeling. Een bekende beginnersfout is bijvoorbeeld een marktorder plaatsen in een zeer illiquide fonds – de order wordt dan uitgevoerd tegen een ongunstige koers omdat er nauwelijks verkopers waren, terwijl een limiet dit had voorkomen. Wees dus bewust: de ordertype-keuze is onderdeel van het beleggingsproces.
