Volatiliteit beschrijft hoe sterk prijzen of rendementen binnen een gekozen periode schommelen. Een hoge volatiliteit betekent grotere gemeten uitslagen; een lage volatiliteit kleinere.
Dat is relevante informatie, maar niet hetzelfde als permanent verlies. Een belegging kan sterk bewegen en later herstellen, terwijl een weinig volatiele belegging andere risico’s kan hebben, zoals krediet-, liquiditeits- of concentratierisico.
Ontdek welke dienstverlening en mogelijkheden u nodig hebt voordat u een broker kiest.
Een veelgebruikte maat voor historische volatiliteit is de standaarddeviatie van rendementen. Die geeft aan hoe sterk waargenomen rendementen rond hun gemiddelde verspreid lagen.
Een hogere standaarddeviatie betekent dus meer historische spreiding. Zij bewijst niet dat toekomstig rendement in een vaste verhouding “onzekerder” wordt. Ook maakt een lage standaarddeviatie een product niet automatisch veilig.
De uitkomst hangt af van meetperiode en frequentie. Dagelijkse, maandelijkse of stressperiode-data kunnen verschillende volatiliteitscijfers opleveren.
Voor verliesdiepte gebruikt u een andere maatstaf: Maximum Drawdown & Recovery Time.
Het is te sterk om koersdalingen uitsluitend als tijdelijke markt-emotie te beschrijven. Sommige dalingen herstellen; andere weerspiegelen blijvend lagere kasstromen, kredietproblemen of structurele waardevernietiging.
Volatiliteit vertelt dus hoe sterk prijzen bewegen, niet waarom ze bewegen of of een verlies later wordt goedgemaakt.
Daarom hoort volatiliteit naast andere risicobronnen te staan, niet als allesomvattende risicomaatstaf.
De Cboe Volatility Index, de VIX, wordt berekend uit real-time bied- en laatkoersen van opties op de S&P 500. De index geeft een constante maat voor de door de optiemarkt verwachte volatiliteit van de S&P 500 over ongeveer 30 dagen.
Dat maakt de VIX toekomstgericht in de zin dat actuele optieprijzen worden gebruikt. De VIX voorspelt echter niet de richting van de S&P 500 en is geen maat voor alle markten of activaklassen.
De spot-VIX wordt bovendien uit SPX-opties afgeleid, niet uit VIX-futures.
De officiële VIX-uitleg van Cboe maakt het meetverschil expliciet: de index is gebaseerd op prijzen van S&P 500-opties en vat daaruit de door de markt ingeprijsde volatiliteit voor ongeveer de komende dertig dagen samen. Het betreft een geannualiseerde volatiliteitsmaat, niet een voorspelling dat de S&P 500 binnen dertig dagen precies zoveel procent zal stijgen of dalen.
Een belegger die het risico van een eigen obligatie-, vastgoed- of wereldwijde portefeuille beoordeelt, moet daarom oppassen met de VIX als algemeen risicosignaal. Zelfs een juiste VIX-waarneming dekt slechts één marktgebonden informatielaag en laat krediet-, liquiditeits- en persoonlijke opnamerisico's grotendeels buiten beeld.
De VIX wordt informeel vaak “angstbarometer” genoemd en stijgt geregeld wanneer aandelenmarkten onrustig zijn. Daaruit volgt geen betrouwbare koop- of verkoopregel.
Cboe benadrukt dat de VIX verwachte volatiliteit meet en niet bedoeld is om de marktbeweging van morgen te voorspellen. Een hoge VIX kan vóór, tijdens of na een marktbodem voorkomen.
Gebruik hem daarom als informatie over geprijsde S&P 500-volatiliteit, niet als zelfstandig signaal om de markt te timen.
Procentuele rendementen werken multiplicatief. Daalt €100 met 50%, dan resteert €50. Stijgt dat bedrag daarna met 50%, dan komt u op €75 uit.
Na een verlies van 50% is 100% stijging nodig om weer op €100 te komen.
Die asymmetrie is belangrijk, maar bewijst niet dat volatiliteit op zichzelf altijd vermogen “opeet”. De samengestelde uitkomst hangt af van het volledige rendementspad, gemiddelde rendementen, cashflows, eventuele hefboom en rebalancing.
Beleggingen die historisch niet perfect samen bewegen kunnen gezamenlijk een lagere gemeten portefeuillevolatiliteit opleveren. Dat is een kernidee achter correlatie en covariantie.
Correlaties veranderen echter, vooral wanneer marktomstandigheden omslaan. Diversificatie garandeert daarom niet dat verschillende beleggingen nooit tegelijk dalen.
Het doel is een totale portefeuille waarvan het verlies- en schommelingsprofiel bij uw horizon en draagkracht past.
Dezelfde koersschommeling kan voor twee beleggers iets anders betekenen. Wie op korte termijn geld nodig heeft of tijdens een daling moet onttrekken, heeft minder ruimte om herstel af te wachten.
Daarom sluit volatiliteit aan op risicotolerantie en risicocapaciteit: hoeveel beweging kunt u verdragen, en hoeveel verlies kunt u financieel dragen zonder dat uw plan moet worden opgebroken?
