Een passend risiconiveau heeft minstens twee persoonlijke grenzen. Risicotolerantie gaat over hoeveel onzekerheid en verlies u bereid bent te verdragen. Risicocapaciteit gaat over de financiële gevolgen die u daadwerkelijk kunt opvangen.
Die twee grenzen kunnen behoorlijk uiteenlopen. U kunt koersschommelingen emotioneel goed verdragen en het geld toch te snel nodig hebben. Andersom kunt u financieel veel verlies opvangen, maar bij forse dalingen moeite hebben om uw plan vol te houden.
Ontdek welke dienstverlening en mogelijkheden u nodig hebt voordat u een broker kiest.
Risicotolerantie beschrijft uw bereidheid om onzekerheid, waardeschommelingen en mogelijk verlies te accepteren. Daarbij gaat het niet alleen om wat u op een vragenlijst invult, maar ook om hoe u denkt te handelen wanneer een portefeuille daadwerkelijk sterk daalt.
Een bekende informele denkoefening is de slaaptest: zou een flinke tussentijdse daling u ertoe brengen uw plan direct te veranderen? Dat is een bruikbare denkoefening, geen objectieve meetmethode en geen vervanging voor financiële analyse.
Risicotolerantie kan bovendien veranderen. Ervaring, marktomstandigheden en veranderingen in uw persoonlijke situatie kunnen beïnvloeden hoeveel onzekerheid u praktisch wilt dragen.
Risicocapaciteit gaat niet over comfort, maar over financiële draagkracht. Belangrijke factoren zijn bijvoorbeeld:
Stel bijvoorbeeld dat een bedrag over twee jaar nodig is voor een woning. Dat betekent niet mechanisch dat uw risicocapaciteit voor iedere belegging nul is. Het betekent wel dat een groot verlies vlak vóór die deadline veel minder tijd heeft om eventueel te herstellen en dat het doel daardoor zwaarder moet meewegen in de gekozen blootstelling en liquiditeit.
Bij beleggingsadvies en vermogensbeheer vraagt MiFID II expliciet naar zowel de financiële situatie, waaronder het vermogen om verliezen te dragen, als de beleggingsdoelstellingen, waaronder risicotolerantie. Dat onderstreept dat één profielscore deze dimensies niet zonder meer mag samenvoegen.
Voor zelfbeleggers is dezelfde denkwijze bruikbaar, zonder dat daar automatisch een persoonlijk beleggingsadvies uit volgt.
Een hoge risicotolerantie kan dus niet compenseren voor onvoldoende financiële draagkracht. Omgekeerd betekent ruime financiële capaciteit niet dat u een portefeuille met grote schommelingen ook psychologisch wilt of zult volhouden.
Een hypothetisch voorbeeld maakt de twee grenzen tastbaar. Bij een portefeuille van €40.000 betekent een daling van 25% een tijdelijke marktwaarde van €30.000. Als u binnen enkele maanden €35.000 nodig hebt, ontstaat een financieringsprobleem, ongeacht hoe rustig u op koersverliezen reageert. Heeft u het geld langere tijd niet nodig, dan is dat onmiddellijke probleem mogelijk kleiner, maar het verlies en de onzekerheid over herstel blijven bestaan.
De percentages in dit voorbeeld zijn geen prognose voor een bepaalde productcategorie. Gebruik zulke scenario's om uw eigen uitgaven, buffer en geplande opnames te toetsen. De beleggersvoorlichting van Investor.gov verbindt risicotolerantie en beleggingshorizon eveneens expliciet aan de doelstelling van het geld.
Een profielnaam als defensief, neutraal of offensief zegt pas iets wanneer duidelijk is wat een verlies praktisch betekent.
U kunt daarom scenario's doorrekenen. Wat gebeurt er met uw doel als de portefeuille tijdelijk 10%, 20% of meer daalt? Moet u dan verkopen, kunt u de opname uitstellen of heeft u andere liquide middelen beschikbaar?
Het doel is zichtbaar maken welke financiële en gedragsmatige gevolgen een daling voor u zou hebben.
Risicotolerantie en risicocapaciteit zijn belangrijke inputs voor portefeuillebeleid, maar ze schrijven niet mechanisch één aandelen-/obligatiemix voor.
Een lange horizon, hoge tolerantie of ruime capaciteit maakt een bepaalde allocatie niet automatisch correct. Productrisico, concentratie, liquiditeit, doelen en andere verplichtingen blijven relevant.
Voor de diepere verdelingsmechaniek gaat u naar Asset Allocatie. Voor de compacte Stappenplan-versie gaat u naar Uw risicoprofiel vaststellen.
Herbeoordeel uw uitgangspunten wanneer uw financiële situatie of doel wezenlijk verandert. Denk aan een andere baan, een naderende woningkoop, pensionering, een nieuwe schuld of een sterke wijziging van uw buffer.
Daarbij gaat het niet om het telkens aanpassen van uw profiel aan recente marktbewegingen. De vraag is of de onderliggende gegevens waarop uw draagkracht en bereidheid zijn gebaseerd werkelijk zijn veranderd.
