Via een P2P-platform kunt u geld beleggen in leningen aan andere personen of ondernemingen. Daar staat vaak rente tegenover, maar u loopt ook het risico dat de geldnemer niet terugbetaalt. Bovendien is niet bij ieder platform hetzelfde geregeld: soms bezit u een deel van een lening, soms heeft u een recht op een partij die de lening eerder heeft verstrekt.
Het is daarom belangrijk om niet alleen naar een genoemd rendement te kijken. Hoe komt u aan uw geld, wie betaalt u terug en wat gebeurt er als een kredietverstrekker of het platform uitvalt?
Een platform kan verschillende routes aanbieden. U kunt bijvoorbeeld rechtstreeks deelnemen in een lening, een vordering overnemen die eerder door een kredietverstrekker is verstrekt of via een andere structuur economisch aan een lening worden blootgesteld.
Controleer daarom:
wie uw contractuele schuldenaar is;
of u rechtstreeks een deel van de lening bezit of een claim op een tussenpartij heeft;
wie betalingen int en doorbetaalt;
wat er gebeurt als de geldnemer niet betaalt;
wat er gebeurt als het platform of zo’n kredietverstrekker uitvalt.
Zonder die keten te begrijpen, zegt het label P2P weinig over het risico dat u werkelijk draagt.
Neem twee beleggers die ieder €1.000 in een P2P-aanbod steken. Belegger A heeft volgens het contract een rechtstreeks aandeel in een lening aan een consument. Belegger B koopt een door een tussenpartij uitgegeven financieel instrument dat afhankelijk is van een groep onderliggende leningen. Beiden krijgen misschien periodieke rente, maar bij een faillissement van de tussenpartij kunnen hun rechten heel anders zijn.
Lees daarom het contract en het informatieblad voordat u de eerste order plaatst. Het document moet duidelijk maken wie de uitgever en schuldenaar zijn, wie de incasso verzorgt en wie de aanspraken beheert als het platform stopt. Op buitenlandse platforms kunnen nationale regels en de productvorm verschillen. Een account bij een aanbieder geeft op zichzelf geen beschermingsgarantie.
IUVO Group, Mintos en Bondora zijn voorbeelden van namen die u bij de oriëntatie op P2P-beleggen kunt tegenkomen. Dat betekent niet dat zij dezelfde belegging aanbieden. Controleer per dienst welke leningen of financiële instrumenten u werkelijk kunt kopen, wie uw contractspartij is en of deelname vanuit Nederland mogelijk is. Let daarnaast op eventuele terugkoopbeloften, kosten, stort- en opnamevoorwaarden en het toepasselijke toezicht.
Stel dat u €1.000 in tien leningen van €100 belegt met een bruto jaarvergoeding van 8%. Als negen leningen op tijd €8 rente per lening betalen en één lening plus rente geheel uitvalt, ontvangt u €72 rente maar verliest u €100 hoofdsom. Uw resultaat is dan €28 verlies vóór kosten en eventuele terugvordering. Niet ieder krediet is even risicovol, maar dit voorbeeld verklaart waarom het gemiddelde rentepercentage geen betrouwbare winstverwachting is.
Bij leningen die tussentijds aflossen, ontvangt u bovendien steeds meer onbelegd geld. Pas wanneer dat geld opnieuw wordt uitgeleend, kan het opnieuw rente opleveren. Herbeleggen kan kosten of nieuwe kredietrisico's meebrengen; automatische beleggingsfuncties veranderen dat niet.
P2P-platforms kunnen leningen aan consumenten, ondernemingen of beide aanbieden. Voor bedrijfsfinanciering via een openbaar crowdfundingplatform kan de Europese crowdfundingverordening ECSPR relevant zijn. Als een platform consumentenfinanciering faciliteert, kunnen andere regels voor consumptief krediet en financiële dienstverlening gelden.
Een buitenlandse aanbieder kan bovendien onder een andere Europese toezichthouder vallen. Kijk daarom naar de concrete dienst, vergunning en juridische entiteit in plaats van één algemene P2P-classificatie te gebruiken.
Bij een gewone lening ontvangt u rente zolang de geldnemer volgens afspraak betaalt. Daarnaast wordt de hoofdsom volgens het aflossingsschema terugbetaald. Het bruto rentepercentage is niet hetzelfde als uw uiteindelijke rendement.
Uw uiteindelijke resultaat kan veranderen door:
wanbetaling of betalingsachterstand;
vervroegde aflossing;
platform- of servicekosten;
valutaomrekening;
verkoop met korting op een secundaire markt;
niet-herbelegde kasstromen;
belastingen.
Een verwacht rendement van bijvoorbeeld 8% of 10% moet u daarom altijd toetsen aan het actuele platform, de leningportefeuille, wanbetalingen, kosten en marktomstandigheden.
Sommige P2P-structuren gebruiken een buybackverplichting, reservefonds of andere verliesvoorziening. Zo'n mechanisme kan de verdeling van een verlies veranderen, maar neemt het kredietrisico niet automatisch weg.
Bij een buybackregeling is vooral relevant wie de terugkoopverplichting heeft en of die partij financieel in staat blijft om haar verplichting na te komen. Als dezelfde kredietverstrekker die zwakke leningen heeft verstrekt ook de buyback moet financieren, kan juist tijdens brede kredietstress blijken dat de bescherming minder sterk is dan het label suggereert.
Lees daarom de voorwaarden, eventuele limieten en rangorde. Gebruik het woord garantie alleen als duidelijk is wat juridisch gegarandeerd wordt en door wie.
Auto-invest kan bedragen volgens vooraf gekozen criteria over meerdere leningen verdelen. Dat is een uitvoeringsfunctie. Het bewijst niet dat de portefeuille voldoende gespreid is of dat de gekozen criteria verstandig zijn.
Veel kleine leningen kunnen nog steeds sterk geconcentreerd zijn in één land, kredietverstrekker, type consument of economische sector. Beoordeel daarom ook de gezamenlijke risicobronnen.
Sommige platforms laten beleggers lopende leningen aan andere gebruikers aanbieden. Dat kan de uitstapmogelijkheid vergroten, maar er moet wel een koper zijn. Verkoop kan bovendien tegen korting plaatsvinden of aan voorwaarden en kosten gebonden zijn.
Maak daarom onderscheid tussen:
geld dat volgens het normale aflossingsschema vrijkomt;
een opname van ongeïnvesteerd cashsaldo;
verkoop van een lopende lening aan een andere belegger.
Die drie geldstromen moet u dus uit elkaar houden.
Kredietrisico. De geldnemer kan rente of hoofdsom niet volledig betalen.
Platform- en ketenrisico. Administratie, incasso, betaling of juridische eigendom kan afhankelijk zijn van meerdere partijen.
Liquiditeitsrisico. Een lening kan tot de einddatum vaststaan en een secundaire markt kan beperkt zijn.
Valutarisico. Bij leningen of tussenpartijen in andere valuta kan de wisselkoers uw resultaat veranderen.
Concentratierisico. Veel leningen zijn niet automatisch veel verschillende risicobronnen.
Informatierisico. Kredietscores en risicoklassen zijn modellen van een aanbieder, geen garantie op terugbetaling.
P2P-lending is vooral een label voor de lening- en platformroute. Crowdfunding is breder en kan naast leningen ook effecten of niet-financiële modellen omvatten. Bij zakelijke leningen staat juist de onderneming als geldnemer en de kredietstructuur centraal, ook wanneer u via een pooled portefeuille belegt.
De bredere plaats van P2P binnen de alternatieve productkeuze staat bij alternatieve beleggingen.
Als een lener niet (op tijd) betaalt, kan dit tot wanbetalingen leiden. Sommige platformen bieden een buyback-garantie of een reservefonds, waarbij de lening wordt teruggekocht of gemiste rente (deels) wordt vergoed. Toch blijft er altijd kredietrisico: je kunt alsnog (deels) verlies lijden als de garantie niet toereikend is.
P2P-beleggen kent zeker risico’s en is niet gedekt door de depositogarantie. De veiligheid hangt sterk af van het platform en de leningen die je kiest. Spreiding en een zorgvuldige platformkeuze verkleinen de risico’s, maar helemaal veilig is P2P nooit. Houd hier rekening mee.
Dat hangt af van de leners en de rentepercentages die je kiest. Gemiddelde rendementen liggen vaak tussen enkele procenten en rond de 8–10% per jaar, maar dit is niet gegarandeerd. Een hoger verwacht rendement betekent meestal ook een hoger risico op wanbetaling. Reken dus niet zeker op een vast rendement.
Niet altijd. Je geld zit meestal vast in de looptijd van de leningen. Sommige platformen hebben een secundaire markt waar je je lening kunt verkopen, maar meestal tegen een marktprijs. In de praktijk plan je P2P-belegging het beste voor de lange termijn en houd je rekening met beperkte liquiditeit.
In Nederland valt het saldo van je P2P-leningen in box 3 (vermogen). Je betaalt belasting via de vermogensrendementsheffing over je totale bezit. In België geldt vaak een roerende voorheffing van circa 30% op de ontvangen rente. Controleer voor jouw situatie altijd de actuele belastingregels of vraag advies aan een specialist.
