Een swap is een derivatencontract waarin twee partijen volgens vooraf afgesproken regels financiële kasstromen of blootstellingen met elkaar uitwisselen. Dat kan bijvoorbeeld betrekking hebben op rente, valuta, kredietrisico of het rendement van een aandeel of index.
Een swap is daarmee meer dan simpelweg “een goed omwisselen”. Vaak wordt een notioneel bedrag gebruikt om betalingen te berekenen zonder dat dat volledige bedrag zelf voortdurend van eigenaar wisselt.
De twee kanten van een swap worden vaak legs genoemd. Elke leg beschrijft welke kasstroom of financiële prestatie één partij verschuldigd is.
Bij een eenvoudige renteswap kan bijvoorbeeld de ene partij een vaste rente betalen en de andere een variabele rente over hetzelfde notionele bedrag. Bij een valutaswap kunnen valuta en betalingen in verschillende munten worden uitgewisseld. Bij andere swaps kan een aandelenrendement, kredietgebeurtenis of grondstoffenprijs de referentie zijn.
De economische waarde volgt uit het verschil tussen de overeengekomen kasstromen en de actuele marktverwachtingen, plus de kans dat beide partijen hun verplichtingen nakomen.
Stel als vereenvoudigd scenario een notioneel bedrag van €1.000.000. Partij A betaalt jaarlijks een vaste rente van 3% en ontvangt van partij B een variabele rente die voor dezelfde periode op 4% uitkomt.
Zonder rekening te houden met dagtelling, discontering, collateral, tussentijdse waardering of andere contractdetails zijn de jaarlijkse referentiebedragen:
In echte swaps worden betalingen en waarderingen contractueel bepaald. Het voorbeeld laat alleen zien hoe twee legs zich tot hetzelfde notionele bedrag kunnen verhouden.
Een renteswap kan worden gebruikt om de aard van een renteblootstelling te veranderen. Een partij met een variabele renteverplichting kan bijvoorbeeld via een swap een vaste betaling aangaan en een variabele betaling ontvangen.
Dat maakt de oorspronkelijke lening niet ongedaan. De lening en de swap zijn juridisch en economisch afzonderlijke contracten. Daardoor kan er basisrisico ontstaan wanneer de variabele referentierente in de swap niet exact overeenkomt met de rente op de onderliggende financiering.
Bij valuta- of cross-currency swaps spreken partijen betalingen in verschillende valuta's af. Afhankelijk van de structuur kunnen ook hoofdsommen aan het begin en einde van de looptijd worden uitgewisseld.
Deze contracten kunnen valutarisico of financiering over verschillende valuta's structureren. Ze zijn niet hetzelfde als één spottransactie in valuta en ook niet hetzelfde als een valuta-CFD.
Bij een credit default swap (CDS) betaalt de koper van kredietbescherming een premie of reeks betalingen aan de verkoper. Daartegenover staat een contractuele vergoeding als een omschreven kredietgebeurtenis plaatsvindt en aan de overige voorwaarden is voldaan.
Een CDS is geen algemene garantie dat “de schuld wordt vergoed”. De definitie van de kredietgebeurtenis, referentie-entiteit, settlementmethode, looptijd en documentatie bepalen wanneer en hoeveel er wordt afgerekend. Bovendien ontstaat tegenpartijrisico op de verkoper van de bescherming.
Bij een total return swap kan de ene partij het economische totaalrendement van een referentieactief betalen en in ruil daarvoor een andere kasstroom ontvangen. Een equity swap kan bijvoorbeeld een aandelen- of indexrendement tegenover een vaste of variabele renteleg zetten.
De ontvanger van het aandelenrendement wordt daarmee niet automatisch juridisch aandeelhouder. Stemrecht, bewaareigendom en andere aandeelhoudersrechten volgen niet vanzelf uit de swapblootstelling.
Veel swaps zijn over-the-counter (OTC): de voorwaarden worden bilateraal overeengekomen in plaats van dat één gestandaardiseerd beurscontract wordt gekocht. Dat plaatst het contract buiten een standaard beursorderboek, maar niet buiten regelgeving.
De EMIR-regels voor niet-centraal geclearde OTC-derivaten leggen voor betrokken tegenpartijen risicobeheer- en operationele eisen vast. Welke clearing-, margin- en rapportageplichten van toepassing zijn, hangt af van het contract en de juridische classificatie van de partijen; een bilaterale swap is dus niet per definitie ongereguleerd.
Binnen de EU stelt EMIR regels aan OTC-derivaten. Bepaalde klassen moeten onder voorwaarden centraal worden gecleard. Voor niet-centraal geclearde OTC-derivaten gelden risicobeheertechnieken, waaronder procedures rond bevestiging, waardering, geschillen en, waar van toepassing, onderpand. Derivatentransacties vallen daarnaast onder rapportageverplichtingen.
Wanneer een swap een positieve marktwaarde voor u heeft, bent u afhankelijk van de wederpartij of clearingstructuur om die waarde daadwerkelijk te ontvangen. Collateral en centrale clearing kunnen dat risico verminderen, maar niet alle swaps worden op dezelfde manier gecleard of gezekerd.
Controleer daarom:
Een op maat gemaakte swap heeft niet noodzakelijk een eenvoudige zichtbare beurskoers of een liquide secundaire markt. Tussentijdse beëindiging kan afhangen van een contractuele marktwaardeberekening en van de bereidheid van een tegenpartij om de positie te sluiten of over te nemen.
Ook modelaannames, rentecurves, kredietspreads, volatiliteit en valutakoersen kunnen de waardering beïnvloeden, afhankelijk van het type swap.
Het productmechanisme staat los van het aanbod van een specifieke broker. Particuliere beleggers kunnen niet zonder meer iedere swap rechtstreeks afsluiten. Toegang hangt af van product, dienstverlening, klantclassificatie en aanbieder.
Bij niet-geadviseerde toegang tot complexe derivaten kunnen kennis- en ervaringseisen of een passendheidsbeoordeling relevant zijn. Controleer de concrete dienstverlening in plaats van uit een algemene brokerlijst af te leiden dat swaps beschikbaar zijn.
Voor de bredere familie van afgeleide contracten gaat u naar Derivaten. Voor een vergelijkbaar bilateraal contract met één toekomstige afwikkeling leest u Forwards.
