Een note kan een aantrekkelijk rentepercentage of gedeeltelijke bescherming van uw inleg beloven. Toch weet u pas wat zo'n product kan opleveren als u begrijpt wanneer de uitkering plaatsvindt en wanneer u geld kunt verliezen. De uitkomst kan afhangen van een aandelenindex, de koers van één bedrijf, de rente of een andere onderliggende waarde.
Een note is doorgaans een gestructureerd effect met vooraf vastgelegde contractvoorwaarden. Twee producten met dezelfde onderliggende index kunnen daardoor heel verschillend uitpakken. De een betaalt onder bepaalde omstandigheden een coupon; bij de ander kan een forse koersdaling direct doorwerken in de terugbetaling. Hieronder leest u hoe dat werkt en wat u vóór aankoop moet controleren.
Bekijk de geselecteerde aanbieders of onderzoek welke dienstverlening en functies u nodig hebt.
Let op: beleggen gaat gepaard met risico’s, u kunt uw inleg (deels) verliezen.
De keuzehulp helpt u uw uitvoeringswensen te ordenen.
Veel notes combineren economisch schuld- en derivatencomponenten, maar de precieze bouw verschilt per product. Dat is een nuttig denkmodel, maar geen universele juridische formule.
De belegger heeft doorgaans een vordering op de uitgevende instelling volgens de productvoorwaarden. De payoff kan daarnaast afhangen van één of meer onderliggende waarden en ingebouwde opties.
Daarom moet u drie lagen apart beoordelen:
Sommige notes kunnen een vorm van voorwaardelijke of nominale kapitaalbescherming bevatten. Andere doen dat niet.
Zelfs wanneer in de voorwaarden een terugbetaling van de nominale waarde staat, blijft de belegger blootgesteld aan het kredietrisico van de uitgevende instelling. Bescherming door de productformule is dus iets anders dan een garantie door een depositogarantiestelsel.
Ook kan bescherming afhangen van voorwaarden, bijvoorbeeld dat een bepaalde barrière niet wordt geraakt of dat de note tot de einddatum wordt aangehouden.
Bij gestructureerde producten kunnen verschillende mechanismen voorkomen.
Niet iedere note bevat deze kenmerken. De productdocumentatie bepaalt welke mechanismen werkelijk van toepassing zijn.
Stel dat een fictieve note een nominale waarde van €1.000 heeft, een looptijd van drie jaar en een jaarlijkse coupon van 6%, mits een vooraf gedefinieerde voorwaarde is vervuld. Aan het einde krijgt u volgens de verzonnen productvoorwaarden uw €1.000 terug als een gevolgde aandelenindex ten minste 70% van de startwaarde bedraagt. Eindigt de index lager, dan volgt de terugbetaling in dit voorbeeld rechtstreeks de volledige indexdaling. Dit is slechts één mogelijke contractconstructie, geen beschrijving van alle notes.
Als de index op 85% van de startwaarde eindigt, ontvangt u volgens deze aangenomen eindaflossingsformule €1.000 terug. Eindigt de index op 60%, dan wordt dat €600: een verlies van €400 op de hoofdsom, nog afgezien van aan- en verkoopkosten. Wat de coupon in die jaren werkelijk oplevert, hangt apart af van de couponvoorwaarde. Een coupon van 6% is dus geen bewijs van maximaal 6% risico of gegarandeerd 6% totaalrendement.
Sommige notes kijken uitsluitend naar het eindniveau. Andere hebben een tussentijdse barrière: zodra de onderliggende waarde die raakt, kan een bescherming verdwijnen, zelfs wanneer de koers later herstelt. De exacte observatiedatums en voorwaarden bepalen de uitkomst.
Bij sommige notes telt alleen de waarde op de einddatum. Bij andere producten kan het ook uitmaken wat er tussentijds gebeurt.
Een barrière kan bijvoorbeeld gedurende de hele looptijd worden gevolgd. Daardoor kan dezelfde eindkoers tot een andere uitkomst leiden wanneer het koerspad onderweg verschilt.
De looptijd van een note is productspecifiek. De werkelijke einddatum, eventuele vervroegde aflossing en andere looptijdvoorwaarden volgen uit de documentatie van de specifieke uitgifte.
Een note kan een aantrekkelijk ogende coupon of beschermingsconstructie hebben, maar dat neemt het kredietrisico van de emittent niet weg.
Bij problemen of faillissement van de uitgevende instelling kan de contractuele uitbetaling onder druk komen te staan. Dat risico staat los van de vraag of de onderliggende index, het aandeel of de valuta zich gunstig ontwikkelt.
De prijs van een note kan worden beïnvloed door onder meer rente, volatiliteit, kredietopslag, resterende looptijd en de waarde van de ingebouwde derivaten.
Daardoor is tussentijdse waardering vaak minder intuïtief dan bij een rechtstreeks aandeel. Ook kan de secundaire markt minder liquide zijn.
Voor een retailbelegger is het daarom belangrijk het Essentiële-informatiedocument (EID, Engels: KID), de productvoorwaarden en de kosteninformatie vóór aankoop te lezen.
Een note heeft vaak een geplande einddatum, maar u kunt uw geld eerder nodig hebben. Er is echter niet altijd een actieve markt met kopers en verkopers. Soms geeft de uitgevende instelling indicatieve biedprijzen af. De prijs kan dan sterk afwijken van de nominale waarde, zelfs als de onderliggende index nauwelijks is veranderd.
Veranderingen in rente, verwachte koersschommelingen, kredietwaardigheid van de uitgevende bank en resterende looptijd werken in de waardering door. Bovendien zitten kosten en marges regelmatig verwerkt in de uitgifteprijs of bied-laatspread. Wie tussentijds uitstapt, heeft daardoor niet vanzelf recht op de aflossingswaarde die alleen voor de einddatum in de voorwaarden staat.
Ook bij een zogenoemde kapitaalbeschermde note blijft het faillissementsrisico van de uitgevende instelling bestaan. Een note is niet hetzelfde als een beschermd spaardeposito. De bescherming is een contractuele belofte onder voorwaarden, geen garantie van de overheid.
Vergelijk notes niet alleen op het hoogste geadverteerde couponpercentage. Lees het essentiële-informatiedocument en de definitieve voorwaarden. U moet een ongunstig scenario kunnen narekenen, inclusief de vraag wat er gebeurt wanneer de uitgevende instelling haar verplichtingen niet nakomt. Controleer daarna:
Vraag ook of de note automatisch kan worden vervroegd afgelost en hoe de waarde wordt bepaald wanneer u eerder verkoopt. Als u de berekening bij een scherpe marktbeweging niet kunt uitleggen, kunt u het financiële risico waarschijnlijk nog niet goed beoordelen.
Voor de basis van Obligaties en Opties kunt u de afzonderlijke productmechanismen verdiepen. Een note blijft echter een eigen contractuele combinatie en moet op zijn eigen voorwaarden worden gelezen.
