Inflatie is een brede stijging van de prijzen van goederen en diensten. Stijgt het algemene prijsniveau, dan kunt u met dezelfde euro minder kopen. Voor beleggers is dat belangrijk omdat een portefeuille in nominale euro’s kan groeien terwijl de koopkracht veel minder stijgt of zelfs afneemt.
Inflatie verloopt niet ieder jaar hetzelfde en hoeft niet altijd positief te zijn. Het risico is daarom niet een vast jaarlijks verliespercentage, maar de mogelijkheid dat prijzen over uw horizon sneller oplopen dan de waarde of inkomsten van uw vermogen.
Ontdek welke dienstverlening en mogelijkheden u nodig hebt voordat u een broker kiest.
Inflatie stapelt zich op. Bij een constant prijsstijgingstempo van 3% is het algemene prijsniveau na ongeveer 23½ jaar ongeveer verdubbeld. Een bedrag dat in die hele periode niet meegroeit heeft dan grofweg nog de helft van zijn oorspronkelijke koopkracht.
Dat is een rekenvoorbeeld, geen voorspelling dat de inflatie tientallen jaren exact 3% zal bedragen. Werkelijke inflatie verandert door de tijd en uw eigen uitgavenmandje kan afwijken van het gemiddelde.
De bruikbare les is dat relatief kleine jaarlijkse verschillen op lange termijn een grote invloed op koopkracht kunnen hebben.
Nominaal rendement is de verandering van uw vermogen in euro’s vóór correctie voor inflatie. Reëel rendement kijkt naar wat daarvan in koopkrachttermen overblijft.
Stel dat een belegging in een jaar 4% nominaal oplevert, terwijl het algemene prijsniveau met 5% stijgt. Uw koopkracht neemt dan af ondanks het positieve nominale rendement.
Bij kleine percentages wordt dit vaak benaderd als 4% - 5% = -1%. Exact is de reële verandering in dit voorbeeld ongeveer -0,95%, omdat rendement en inflatie multiplicatief samenhangen.
Kosten en belastingen kunnen het voor u beschikbare reële resultaat verder beïnvloeden.
Een tweede voorbeeld maakt het verschil zichtbaar. Groeit €10.000 een jaar met 2% tot €10.200 terwijl het algemene prijsniveau 4% stijgt, dan is het reële rendement niet precies min 2 procentpunt maar (1,02 / 1,04) − 1, oftewel ongeveer −1,92%. De portefeuille heeft meer euro's, maar kan met het eindbedrag minder kopen dan met de beginwaarde. Transactiekosten en belasting zijn hier buiten beschouwing gelaten.
Voor een financieel doel over meerdere jaren moet u daarom zowel een nominale waarde als een koopkrachtwaarde op dezelfde horizon vergelijken. Het nationale inflatiecijfer is daarbij een uitgangspunt, maar een persoonlijke uitgavenmix kan anders stijgen; een onderhoudsbudget voor een woning en een algemeen consumentenmandje hoeven niet dezelfde prijsontwikkeling te kennen.
Cash kan noodzakelijk zijn voor een noodbuffer, geplande uitgaven en het voorkomen van gedwongen verkoop. Dat maakt een banktegoed niet ‘schijnveilig’; het heeft eenvoudigweg andere risico’s dan aandelen of obligaties.
Blijft de rente op cash of een vaste obligatie achter bij de inflatie, dan neemt de koopkracht in reële termen af. FINRA noemt dit purchasing power risk.
Bij nominale obligaties staan coupons en aflossing in geldbedragen vast, maar de koopkracht van die bedragen niet. Dat risico staat naast renterisico en kredietrisico.
Sommige ondernemingen kunnen hogere kosten doorberekenen via prijszettingsmacht. Omzet en winst kunnen daardoor op langere termijn deels met het prijsniveau meegroeien.
Dat lukt niet ieder bedrijf en niet in iedere inflatieperiode. Hogere lonen, grondstoffen, rente en andere kosten kunnen marges onder druk zetten. Tegelijk kunnen waarderingen veranderen wanneer discontovoeten en risicopremies oplopen.
Aandelen geven economische blootstelling aan productieve ondernemingen, maar vormen geen gegarandeerd schild tegen inflatie.
Fysieke of schaarse activa worden vaak als inflatiebescherming genoemd, maar de relatie hangt af van de periode en van de oorzaak van inflatie.
Vastgoed kan profiteren van hogere huren, terwijl rente, financiering, leegstand en waardering tegenwerken. Grondstoffen kunnen zelf aan de basis van een inflatieschok staan, maar hun prijzen zijn beweeglijk. Goud heeft geen vaste één-op-één relatie met consumentenprijsinflatie.
Beoordeel zulke beleggingen daarom binnen uw totale asset allocatie en diversificatie, niet als een mathematische garantie.
Officiële inflatiemaatstaven zoals de HICP gebruiken een gewogen mandje van goederen en diensten voor huishoudens. Uw eigen uitgavenpatroon kan daarvan afwijken.
Wie relatief veel uitgeeft aan categorieën die harder in prijs stijgen dan het gemiddelde, kan een hogere persoonlijke prijsdruk ervaren. Andersom kan uw eigen mandje tijdelijk minder sterk stijgen.
Voor concrete financiële doelen is het daarom nuttig om naast het macro-inflatiecijfer ook te kijken naar de kosten die voor dat doel werkelijk relevant zijn.
Inflatierisico betekent niet dat u cash tot het absolute minimum moet terugbrengen of dat één activaklasse altijd de oplossing is. Liquiditeit heeft een eigen functie, net als spreiding over verschillende risico- en rendementsbronnen.
De praktische vraag is of uw financiële plan rekening houdt met stijgende kosten over de relevante horizon. Voor geld dat u binnenkort nodig heeft kan nominale stabiliteit zwaar wegen; bij zeer lange doelen krijgt behoud van koopkracht meer betekenis.
Binnen marktrisico staat inflatie daarom naast rente, valuta, volatiliteit en volgorderisico: ieder mechanisme kan uw uiteindelijke reële resultaat op een andere manier beïnvloeden.
