Grondstoffen zijn fysieke goederen zoals energie, industriële metalen en landbouwproducten. Edelmetalen zoals goud en zilver horen economisch deels bij die wereld, maar kunnen door hun voorraad, vraagstructuur en monetaire rol anders reageren dan bijvoorbeeld olie of tarwe.
Voor beleggers is vooral belangrijk dat de grondstofprijs niet automatisch gelijkstaat aan het rendement van ieder product dat die grondstof in de naam draagt. Fysiek bezit, futures, commodity-ETP's en producentenaandelen creëren verschillende exposures.
| Route | Wat u economisch aanhoudt | Extra risico |
|---|---|---|
| Fysiek bezit | De grondstof of het edelmetaal zelf | Opslag, verzekering, spread, beveiliging |
| Futures | Contract voor toekomstige levering/afwikkeling | Expiry, margin, roll, futurescurve |
| ETP/fonds | Een product dat fysieke assets, futures of andere instrumenten kan gebruiken | Structuur-, tracking-, collateral- en productrisico |
| Producentenaandeel | Eigen vermogen in een mijnbouw-, energie- of andere producent | Bedrijfs-, operationeel, financierings- en managementrisico |
De spotprijs verwijst naar de huidige marktprijs voor directe levering. Een future heeft een eigen prijs voor levering op een latere datum. Die prijs kan verschillen door rente, opslag, beschikbaarheid, seizoenseffecten en verwachtingen.
Wie via futures belegt krijgt daarom niet simpelweg de procentuele verandering van de spotprijs. Ook de vorm van de futurescurve en de manier waarop contracten worden vervangen beïnvloeden het gerealiseerde productrendement.
De Amerikaanse grondstoffentoezichthouder CFTC waarschuwt specifiek dat een product dat voortdurend futures doorrolt kan afwijken van de spotprijs, onder meer door de prijzen van opeenvolgende contracten en de productkosten. Daarom is een grondstoffen-ETP niet vanzelf een directe belegging in de actuele prijs van olie of koper.
Een futuresproduct dat een aflopend contract vervangt door een later contract moet 'rollen'. Staat het latere contract hoger geprijsd dan het aflopende contract, dan spreekt men van contango. Staat het latere contract lager, dan is sprake van backwardation.
Dat prijsverschil kan bijdragen aan een negatieve of positieve roll yield. Commodity-ETP's die futures gebruiken kunnen daardoor over langere tijd anders presteren dan de onderliggende spotprijs.
De term roll yield beschrijft een component van futuresrendement die samenhangt met het doorrollen en de vorm van de curve. Hij moet samen worden gezien met veranderingen in futuresprijzen en de opbrengst op collateral of cash.
Een curve kan bovendien veranderen. Een commodity die vandaag in backwardation staat hoeft dat volgende maand niet te doen.
Sommige producten houden fysieke grondstoffen aan; andere gebruiken futures, swaps of andere derivaten. De juridische vorm kan per product en jurisdictie verschillen.
Lees daarom prospectus en methodologie: welke instrumenten worden gebruikt, hoe wordt collateral beheerd, hoe vaak wordt gerold en welke tegenpartijen of bewaarpartijen spelen een rol? Commodityproducten kunnen daardoor fundamenteel anders werken dan gewone aandelen- of obligatiefondsen.
Fysiek goud betaalt geen dividend, coupon of huur. Wie fysiek goud of een volledig door goud gedekte blootstelling aanhoudt, is voor rendement afhankelijk van de verandering in de marktprijs minus kosten.
Dat onderscheidt goud van aandelen, obligaties en vastgoed. Het ontbreken van cashflow betekent niet dat goud waardeloos is als diversifier, maar wel dat een discounted-cash-flowanalyse niet op dezelfde manier werkt.
Wie goud als crisishedge aanhoudt, moet ook bepalen wat er wordt beschermd: valutakoopkracht, marktwaarde van een aandelenportefeuille of liquiditeit bij een plotselinge uitgave. Voor ieder doel is de gewenste horizon en productvorm anders; opslagkosten en de mogelijke koersdaling van goud blijven bestaan.
Historisch onderzoek laat zien dat goud in sommige stressperioden anders heeft gereageerd dan aandelen en andere risk assets. Dat kan diversificatie opleveren.
De relatie is echter niet constant en goud kan zelf sterke koersdalingen kennen. Behandel 'safe haven' daarom als een historisch beschreven gedrag in bepaalde omstandigheden, niet als garantie dat goud in iedere crisis stijgt.
Goud wordt vaak als inflatiehedge genoemd. Over lange perioden kan goud koopkracht hebben behouden, terwijl de relatie met inflatie op korte termijn veel minder stabiel kan zijn.
Voor andere grondstoffen kan een inflatieschok de prijzen direct beïnvloeden, maar de beleggersuitkomst hangt nog steeds af van instrument, futurescurve en timing. Zie ook inflatierisico.
Een goudmijn of olieproducent heeft omzet die gevoelig is voor de grondstofprijs, maar daarnaast arbeidskosten, energie, schuld, investeringen, reserves, regelgeving en managementbeslissingen.
De elektrificatie van energie, vervoer en industrie kan de vraag naar koper, lithium of andere metalen beïnvloeden. Voor het rendement van een mijnbouwaandeel moet daar ook aanbod, kostprijs, vergunningen, nieuwe productiecapaciteit en waardering bij worden betrokken. Een groeiende vraag naar een metaal bewijst niet dat iedere producent winstgevend wordt of dat de grondstofprijs ieder jaar stijgt.
Daardoor kan het aandeel sterker of juist zwakker bewegen dan de grondstof. Een hogere commodityprijs kan marges verbeteren, maar geen vaste hefboomfactor garanderen.
Wanneer veel kosten relatief vast zijn, kan een stijgende verkoopprijs de winst sneller laten groeien dan de omzet. Bij dalende prijzen werkt hetzelfde mechanisme omgekeerd.
Daarom kunnen producentenaandelen volatieler zijn dan de onderliggende commodity zonder dat zij een zuivere '2x' of '3x' blootstelling bieden.
Futures worden met margin verhandeld. U hoeft dus niet de volledige contractwaarde als cash neer te leggen, waardoor de economische blootstelling groter kan zijn dan het gestorte bedrag.
Dat maakt futures kapitaalefficiënt, maar kan ook tot aanvullende marginverplichtingen en gedwongen sluiting leiden. Zie risico's van hefboomwerking.
Bij fysiek goud of zilver spelen aankoop-/verkoopspread, opslag, verzekering, echtheidscontrole en logistiek. Kleine munten en baren kunnen relatief andere spreads hebben dan grote professionele marktposities.
Deze kosten zijn onderdeel van het totaalrendement, ook wanneer er geen jaarlijkse fondsfee wordt afgeschreven.
Een brede grondstoffenindex spreidt over meerdere markten, maar energie, metalen en landbouw kunnen verschillende gewichten hebben. Daardoor kan één segment alsnog dominant zijn.
Controleer indexmethodologie, rollregels en concentratie. 'Breed commodityfonds' zegt niet vanzelf dat de economische exposure gelijkmatig verdeeld is.
Bij commodityproducten kunnen fondsfees, futuresroll, spreads, collateralrendement en brokerkosten tegelijk spelen. Vergelijk daarom niet alleen één TER of transactietarief.
Gebruik kostenbeheersing in beleggen om de volledige route te structureren.
De brokereis volgt uit het instrument. Een beursgenoteerd fysiek gedekt product vraagt andere toegang dan futures of aandelen van producenten. Futures kunnen specifieke derivatenpermissions en margin vereisen.
Bepaal daarom eerst de productroute en vergelijk aanbieders daarna via Online brokers vergelijken. Een bepaalde provider is geen algemene voorwaarde voor grondstoffen- of goudblootstelling.
Wilt u de spotprijs van goud benaderen, een futuresstrategie gebruiken of winstgroei van producenten bezitten? Die drie doelen vragen verschillende instrumenten.
Door eerst de economische exposure vast te leggen, voorkomt u dat 'grondstoffen' als één uniforme activaklasse worden behandeld. Voor de bredere rol van alternatieven in een portefeuille leest u alternatieve en duurzame strategieën.
