Crowdfunding maakt het mogelijk om samen met andere beleggers een onderneming of project te financieren. Soms leent u geld uit tegen rente, soms koopt u een belang in een bedrijf. Dat klinkt toegankelijk, maar de vorm van de investering bepaalt of u aanspraak heeft op aflossing, meedeelt in winst of uw inleg helemaal kunt verliezen.
Voor u deelneemt, wilt u vooral weten waar uw geld naartoe gaat, wie uw contractspartij is, hoe groot het risico op wanbetaling is en wanneer u uw geld terug kunt krijgen. De projecten en platforms verschillen daarin aanzienlijk.
Ontdek welke dienstverlening en mogelijkheden u nodig hebt voordat u een broker kiest.
U begint meestal bij de projectinformatie op een platform. Daarin horen het financieringsdoel, de identiteit van de geldnemer, de rechten van de belegger en de belangrijkste risico's herkenbaar te zijn. Bij een lening controleert u het terugbetalingsschema, de einddatum en eventuele zekerheden. Bij een aandelenbelang kijkt u juist naar de waardering van het bedrijf, zeggenschapsrechten en de manier waarop aandeelhouders later kunnen verkopen.
Schrijft u zich in, dan wordt de investering volgens de aangeboden voorwaarden verwerkt. Sommige projecten gaan pas door wanneer een minimum financieringsbedrag is bereikt. Het geld wordt vervolgens aan de projecteigenaar verstrekt of via de afgesproken juridische structuur geïnvesteerd. Vanaf dat moment kan het lang vaststaan, ook als het platform op zijn website een actuele waarde laat zien.
Stel dat een onderneming €80.000 ophaalt via 160 beleggers die ieder €500 investeren. Voor iedere belegger blijft het verliesrisico in beginsel verbonden aan de eigen positie; de aanwezigheid van 159 andere deelnemers beschermt uw €500 niet tegen problemen van diezelfde onderneming. Voor uw portefeuille ontstaat pas spreiding als u over economisch verschillende projecten verdeelt.
Bij uw oriëntatie op crowdfunding en projectfinanciering kunt u namen als Ayevestor, Brickstarter en Bridgefund tegenkomen. Ga niet alleen op de naam van het platform af: bekijk per aanbod of u een lening verstrekt, een belang in een vastgoedproject koopt of via een andere financieringsstructuur deelneemt. Ook moet duidelijk zijn of het aanbod daadwerkelijk toegankelijk is voor particuliere beleggers in Nederland.
Een onderneming die zakelijke kredieten verstrekt, biedt daarmee nog niet automatisch een belegging aan waarin u als particulier kunt deelnemen. Vergelijk daarom het concrete product, de aanbieder en de voorwaarden. Vooral de vraag op wie heeft u een vordering of welk eigendomsrecht verkrijgt u? bepaalt welke risico’s u loopt.
Een rente van 7% op papier kan aantrekkelijk lijken, maar het uiteindelijke resultaat hangt af van de ontvangen rente, aflossing, kosten en verliezen. Stel dat u tien leningen van elk €500 bezit. Eén lening valt helemaal uit en de andere negen betalen hun hoofdsom en in één jaar 7% rente terug. Dan ontvangt u €315 rente, maar verliest u €500 hoofdsom: per saldo €185 verlies vóór kosten en belastingen. Dat is geen prognose, maar laat zien waarom de kans én omvang van wanbetaling bepalend zijn.
Vergelijk de informatie over gerealiseerde betalingsachterstanden en verliezen, niet alleen de rente van nieuwe projecten. Bij een vastgoedproject is daarnaast van belang of de lening vóór andere schulden wordt terugbetaald en hoe realistisch de onderpandwaarde is.
Bij crowdfunding brengt een platform projecteigenaren en beleggers bij elkaar, verzorgt het informatie en kan het betalingen of administratieve processen faciliteren. Welke taken het platform precies uitvoert, volgt uit de gekozen structuur en voorwaarden.
De vergunning van een platform betekent niet dat de AFM heeft vastgesteld dat een individueel project veilig is. De AFM houdt toezicht op de crowdfundingdienstverlener en de regels waaraan deze moet voldoen; de ondernemer of het project kan nog steeds niet terugbetalen of in waarde dalen.
Bij bedrijfsfinanciering via een openbaar online platform vallen leningen en bepaalde effecten onder voorwaarden onder de Europese crowdfundingverordening ECSPR. Financiering van consumenten volgt een andere regelgevingsroute. Controleer daarom de concrete dienst en vergunning, niet alleen het woord crowdfunding.
Bij een lening bestaat uw mogelijke resultaat uit rente plus terugbetaling van de hoofdsom, verminderd met kosten en eventuele verliezen door wanbetaling.
Een rekenvoorbeeld maakt het verschil duidelijk. Stel dat 100 beleggers ieder €500 uitlenen. Samen financieren zij dan €50.000. Als uw eigen lening van €500 gedurende de volledige looptijd uitstaat tegen een vaste enkelvoudige rente van 6% per jaar, is de bruto rente €30 per jaar. Bij een looptijd van 5 jaar zou dat onder deze vereenvoudigde interest-only aanname €150 bruto rente zijn, plus terugbetaling van de €500 hoofdsom aan het einde.
Dat is geen rendementsverwachting. Veel leningen lossen tussentijds af, waardoor de uitstaande hoofdsom en rente veranderen. Ook kosten, wanbetaling, vervroegde aflossing en belasting zijn niet in dit voorbeeld verwerkt. Daarom zegt het aflossingsschema vaak meer dan alleen het geadverteerde rentepercentage.
Bij equity crowdfunding heeft u geen contractuele terugbetalingsbelofte zoals bij een lening. U ontvangt effecten of een ander belang in een onderneming. Mogelijk rendement kan dan komen uit dividend, verkoop of waardestijging, maar ook volledig uitblijven.
Daarmee verandert ook het risico. Bij een lening kijkt u vooral naar kredietwaardigheid, aflossing, zekerheden en rangorde. Bij een aandelenbelang spelen ondernemingswaarde, verwatering, governance en de mogelijkheid om het belang later te verkopen een grotere rol.
Crowdfundingbeleggingen hebben meestal geen gewone beurs waarop u op ieder moment kunt uitstappen. Sommige platforms bieden een prikbord of andere faciliteit om koop- en verkoopintenties zichtbaar te maken, maar zo'n voorziening is niet automatisch een liquide secundaire markt.
Ga er daarom niet vanuit dat u uw geld tussentijds eenvoudig kunt terughalen. Kijk naar:
looptijd en aflossingsschema;
eventuele vervroegde aflossing;
de voorwaarden voor overdracht of verkoop;
wat er gebeurt bij betalingsachterstand;
wat er gebeurt als het platform zelf zijn dienstverlening staakt.
Een hypotheekrecht, pandrecht of borgstelling kan de verhaalspositie verbeteren, maar is geen garantie op volledige terugbetaling. De waarde van het onderpand kan dalen, andere schuldeisers kunnen voorrang hebben en uitwinning kan tijd en kosten vragen.
Vraag daarom niet alleen of er zekerheid is, maar ook:
wie het zekerheidsrecht houdt;
op welk actief het rust;
welke rang het heeft;
welke waardering is gebruikt;
hoe uitwinning in de praktijk is geregeld.
Meerdere kleine posities kunnen de impact van één wanbetaling beperken. Dat betekent niet dat een portefeuille automatisch goed gespreid is zodra er veel projecten in zitten. Tien vastgoedprojecten met dezelfde financieringsstructuur kunnen bijvoorbeeld sterk op dezelfde economische factoren reageren.
Kijk daarom naast het aantal projecten ook naar type geldnemer, sector, looptijd, zekerheden, regio en platformstructuur.
Bij crowdfundingaanbiedingen die onder de Europese crowdfundingverordening vallen, hebben niet-ervaren aspirant-beleggers vier kalenderdagen precontractuele bedenktijd. Volgens artikel 22 van Verordening (EU) 2020/1503 begint die termijn wanneer zij een beleggingsaanbod doen of belangstelling voor het aanbod kenbaar maken; in die periode kunnen zij hun aanbod of belangstelling zonder reden of boete intrekken. Deze bescherming helpt bij het besluitvormingsproces, maar beschermt niet tegen wanbetaling of koersverlies.
Regels kunnen veranderen. Controleer daarom bij een concrete investering de actuele AFM-informatie en de voorwaarden van het platform.
Crowdfunding beschrijft vooral de platformroute waarmee kapitaal bij een groep beleggers wordt opgehaald. Peer-to-peer lending zoomt in op leningen via P2P-platformstructuren, waaronder ook consumentenleningen kunnen vallen. Zakelijke leningen gaan juist over krediet aan ondernemingen, ongeacht of dat via crowdfunding, een pooled portefeuille of een andere structuur loopt.
Wilt u deze kredietroute naast vastgoed, private equity en andere alternatieven leggen, gebruik dan het overzicht alternatieve beleggingen.
Bij wanbetaling gaat het platform meestal de getroffen zekerheden uitwinnen (bijvoorbeeld een pandrecht verkopen) om de beleggers te compenseren. Hoe dit precies werkt verschilt per platform en situatie. De AFM adviseert hier vragen over te stellen vooraf en goed te bekijken of de zekerheden in orde zijn. Soms kan het lang duren voordat er een oplossing is, en je loopt altijd het risico dat niet al je geld wordt terugverdiend.
Nee, er geldt geen depositogarantie of waarborgfonds zoals bij banken. De veiligheid van je inleg hangt af van het project en de kredietwaardigheid van de geldnemer. Wel vallen lening- en equityplatforms sinds 2022 onder AFM-regulering, waardoor ze verplicht zijn transparant te zijn over risico’s en zekerheden. Kijk ook of het platform bijvoorbeeld een ‘aflossingsfonds’ heeft of andere maatregelen. En onthoud: financiering via crowdfunding is over het algemeen risicovoller dan een spaarrekening of staatsobligatie.
In principe moet je het geld vast laten zitten tot het einde van de looptijd. Er is meestal geen secundaire markt om je lening voortijdig te verkopen. Sommige platformen bieden wel een mogelijkheid tot verkoop aan andere beleggers, maar dat is niet gegarandeerd. Verwacht dus niet dat je snel uit een investering stapt; plan je inleg dus als langetermijnkapitaal.
In Nederland valt de waarde van je leningen of aandelen in box 3. Je geeft ze op als onderdeel van je vermogen en betaalt daar jaarlijks belasting over (vermogensrendementsheffing). Als particulier hoef je de voorziene rente niet apart aan te geven (tenzij deze als banksaldo bijschrijving is gedaan). Bij ontvangen dividenden van equity crowdfunding wordt hetzelfde principe gehanteerd. Voor de meest actuele regels kun je het beste de website van de Belastingdienst raadplegen of een adviseur vragen.
Nee, bij de meeste Nederlandse platformen geldt een onderhands financieringsproces waarbij alleen geaccepteerde beleggers daadwerkelijk betalen. Als bij het sluiten van het project het benodigde bedrag niet compleet is, gaat de lening of het project gewoon niet door en blijft je geld op je account staan. Er zijn geen extra onverwachte verplichtingen om bij te storten.
