Volgorderisico, of sequence-of-returns risk, ontstaat wanneer de volgorde van rendementen samenwerkt met geldstromen in of uit een portefeuille. Vooral tijdens een opnamefase kan een vroege daling zwaar doorwerken, omdat u dan verkoopt uit een kleiner vermogen.
Het gemiddelde rendement vertelt daardoor niet altijd genoeg. Twee portefeuilles kunnen over dezelfde periode dezelfde jaarlijkse rendementen meemaken, maar in een andere volgorde en met dezelfde onttrekkingen toch heel verschillend eindigen.
Ontdek welke dienstverlening en mogelijkheden u nodig hebt voordat u een broker kiest.
Bij een eenmalige belegging zonder tussentijdse inleg of onttrekkingen maakt de volgorde van exact dezelfde periodieke rendementen rekenkundig niet uit voor de eindwaarde. Vermenigvuldigen is immers commutatief.
Met cashflows verandert dat. Wie periodiek inlegt koopt op verschillende koersen. Wie onttrekt verkoopt eveneens op verschillende niveaus.
Daarom is de oude stelling dat de volgorde tijdens de hele opbouwfase “niets uitmaakt” te breed. Bij periodieke inleg kan het rendementspad wél invloed hebben op de eindwaarde.
Voor die keuze leest u Dollar-Cost Averaging versus Lump Sum.
Stel dat u periodiek een vast eurobedrag uit uw portefeuille haalt. Daalt de koers, dan moet u meer participaties verkopen om hetzelfde bedrag vrij te maken.
Daalt een prijs bijvoorbeeld 30%, van €100 naar €70, dan moet u voor hetzelfde eurobedrag ongeveer 42,9% meer stukken verkopen: 100 / 70 ≈ 1,429.
Die extra verkochte stukken doen niet meer mee aan een eventueel herstel. Dat is het kernmechanisme achter volgorderisico in een opnamefase.
Hieruit volgt niet dat iedere vroege crash een portefeuille onherstelbaar maakt. De uitkomst hangt ook af van opnamehoogte, latere rendementen, allocatie, resterende horizon en de mogelijkheid om uitgaven aan te passen.
De volgorde wordt concreet met twee hypothetische jaren waarin dezelfde rendementen +20% en −20% voorkomen. Start u met €100.000 en neemt u aan het einde van elk jaar €5.000 op, dan geeft eerst −20% en daarna +20% een eindwaarde van €85.000: na jaar één resteert €75.000, vervolgens stijgt dat naar €90.000 en na de tweede opname resteert €85.000. Bij de omgekeerde volgorde stijgt de waarde eerst naar €120.000, na opname resteert €115.000, daarna volgt een daling naar €92.000 en na de tweede opname €87.000. Het verschil van €2.000 ontstaat zonder verschil in de twee jaarrendementen, uitsluitend door het moment waarop geld uit de portefeuille verdwijnt.
Beide paden zouden zonder opnames op dezelfde €96.000 uitkomen. De vergelijking is rekenkundig en veronderstelt geen kosten, rendement binnen de jaren, belasting, dividendverwerking of inflatie. Vooral de eerste jaren met onttrekkingen kunnen hierdoor belangrijker zijn dan een gemiddeld historisch rendementsgetal.
Een zwakke markt vroeg in pensioen of een andere langdurige opnamefase kan disproportioneel zwaar wegen, omdat het vermogen nog lang mee moet terwijl er al geld uit gaat.
Pensioenliteratuur gebruikt hiervoor soms het begrip “retirement risk zone”. Er bestaat alleen geen universele grens van exact vijf jaar vóór en vijf of tien jaar ná pensionering.
Hoe kwetsbaar die periode is, hangt af van uw uitgaven, overige inkomsten, vermogensomvang, horizon en flexibiliteit.
De bekende 4%-regel is gebaseerd op historische analyses van pensioenopnames. Zij is geen garantie dat een vaste, inflatiegecorrigeerde onttrekking in iedere markt en voor iedere horizon houdbaar blijft.
Een vaste onttrekking kan extra druk geven wanneer markten vroeg in de opnamefase dalen. Een flexibeler beleid kan die druk verminderen door tijdelijk minder uit de portefeuille te halen.
Dat heeft een duidelijke keerzijde: uw bestedingen worden minder voorspelbaar. Dynamisch onttrekken verwijdert volgorderisico dus niet; het verplaatst een deel van de aanpassing naar uw uitgaven.
Een cashbuffer of andere liquide reserve kan helpen voorkomen dat u tijdens een scherpe daling onmiddellijk risicovolle beleggingen moet verkopen voor lopende uitgaven.
Er bestaat geen universeel juist aantal jaren cash. Een grotere buffer geeft meer tijd, maar kent ook opportunity costs en inflatierisico. Een kleinere buffer laat meer vermogen belegd, maar biedt minder ruimte wanneer een daling lang aanhoudt.
De verhouding hoort daarom bij uw bredere asset allocatie.
Obligaties, deposito’s en andere minder volatiele onderdelen kunnen de afhankelijkheid van aandelenverkopen tijdens een daling verminderen. Dat kan een reden zijn om de assetmix richting een opnamefase opnieuw te bekijken.
Ook deze beleggingen kennen eigen risico’s. Een bond tent, bucket-strategie of vergelijkbaar raamwerk kan het cashflowpad veranderen, maar garandeert niet dat een portefeuille nooit uitgeput raakt.
Voor bekende modelverdelingen gaat u naar Asset Allocatie Modellen.
De praktische vraag is niet alleen welk gemiddeld rendement u verwacht, maar hoeveel onttrekkingen uw portefeuille kan dragen als de eerste jaren tegenvallen.
Kijk daarom naar de hoogte en flexibiliteit van uw uitgaven, liquide reserves, assetmix, inkomsten buiten de portefeuille, horizon en verliescapaciteit.
Zo wordt volgorderisico een planbare cashflowkwestie in plaats van een fatalistische voorspelling dat één vroege beursdaling uw vermogen automatisch vernietigt.
