Een derivaat is een financieel contract waarvan de waarde samenhangt met een onderliggende waarde, index, rente, valuta, grondstof of andere referentie. Het label derivaat vertelt op zichzelf dus nog niet wat u precies bezit, welke verplichtingen u aangaat of hoe groot uw verlies kan worden. Dat volgt uit het concrete contract.
Een optie, future, CFD, turbo, warrant, forward en swap kunnen allemaal onder de brede derivatenfamilie vallen, maar ze werken juridisch en economisch verschillend. Begin daarom met het concrete contract en de manier waarop het wordt afgerekend.
Bekijk de geselecteerde aanbieders of onderzoek welke dienstverlening en functies u nodig hebt.
De keuzehulp helpt u uw uitvoeringswensen te ordenen.
Kijk bij ieder derivaat ten minste naar vijf onderdelen:
Onderliggende waarde. Waar hangt de prijs van het contract van af?
Rechten en verplichtingen. Heeft u een recht, een verplichting of beide?
Looptijd en afwikkeling. Wanneer eindigt het contract en vindt fysieke levering of cashafrekening plaats?
Hefboom, margin of financiering. Hoe groot is de economische blootstelling ten opzichte van het eigen geld dat u inzet of reserveert?
Tegenpartij en productstructuur. Is het een beurscontract, een uitgegeven effect of een bilateraal contract met een aanbieder?
Juist die onderdelen zeggen meer dan een algemeen label als hoog risico of geschikt voor gevorderden. Twee derivaten op dezelfde markt kunnen een heel ander verliesprofiel hebben.
Een gekochte optie geeft de houder een contractueel recht. De schrijver staat aan de andere kant en kan een verplichting krijgen. Uitoefenprijs, premie, looptijd, contractgrootte en afwikkeling bepalen samen de positie.
Een gekochte optie kan waardeloos aflopen, waardoor de betaalde premie en kosten verloren gaan. Een geschreven positie kan een heel ander en in sommige gevallen veel groter risico hebben.
Lees verder bij Opties.
Een future is een gestandaardiseerd contract dat op een beurs wordt verhandeld en doorgaans met margin en dagelijkse waardeverrekening werkt. Een forward is meestal een bilateraal, op maat gemaakt termijncontract.
Beide kunnen dienen om prijsrisico af te dekken of juist bewust marktblootstelling te nemen. Een producent kan bijvoorbeeld met een termijncontract een toekomstige verkoopprijs vastleggen. Daarmee wordt prijsrisico verminderd, maar het contract kan ook betekenen dat een latere gunstige prijsbeweging niet volledig meer wordt meegemaakt.
Meer productmechaniek staat bij Futures en Forwards.
Een CFD is een contract met een aanbieder waarbij een prijsverschil financieel wordt verrekend. U bezit de onderliggende waarde niet. Margin, hefboom, spread, financiering, uitvoering en de contractuele tegenpartij zijn daarom onderdeel van het productmechanisme.
Voor retail-CFD's gelden in Nederland productinterventiemaatregelen, maar die nemen marktrisico niet weg. De actuele aanbieder- en productvoorwaarden blijven bepalend.
Lees verder bij CFD's.
Turbo-achtige producten zijn uitgegeven effecten met productspecifieke voorwaarden, zoals financieringsniveau, ratio en een stop-loss- of knock-outniveau. Ze delen het hefboomeffect met CFD's, maar zijn niet hetzelfde contract.
Voor de gedeelde mechaniek leest u Hefboomproducten en voor de productvariant Turbo's.
Een warrant is een uitgegeven gesecuritiseerd derivaat met onder meer een uitoefenprijs, looptijd en ratio. De payoff kan op die van een optie lijken, maar de uitgevende partij en productstructuur zijn anders.
Bij een swap wisselen partijen volgens een contract kasstromen of risico-exposure uit. De precieze betekenis hangt af van het type swap.
Binaire opties vormen een aparte categorie. De verkoop daarvan aan retailbeleggers is in en vanuit Nederland verboden.
Veel derivaten geven met relatief weinig eigen kapitaal blootstelling aan een grotere contractwaarde. Daardoor kan een kleine beweging van de onderliggende markt een relatief grote invloed hebben op uw eigen positie.
Dat betekent niet dat een hogere hefboom een hoger verwacht rendement oplevert. Hefboom vergroot de gevoeligheid in beide richtingen en kan samenlopen met margin calls, automatische beëindiging, financieringskosten, gapping of een knock-out.
Lees voor de risicoverdieping Risico's van hefboomwerking en Gapping en slippage.
Wie vooral langdurig wil meedoen in de winstontwikkeling van ondernemingen, heeft doorgaans een andere behoefte dan iemand die een specifieke valutabetaling wil afdekken of op een kortstondige koersbeweging wil handelen. Een derivaat kan een bestaande portefeuille afdekken, maar brengt wel contractvoorwaarden, kosten, tegenpartij- of leveringsrisico en mogelijke marginverplichtingen met zich mee. De keuze begint dus bij uw economische doel en het verlies dat u kunt dragen.
Voor particuliere CFD's gelden AFM-productinterventieregels. Voor het aanbieden van turbo's in Nederland geldt bovendien een afzonderlijke AFM-maatregel. Die beperkingen vervangen het begrip van het concrete contract niet. Wie nog niet weet of hij zelf wil handelen, kan eerst het stappenplan voor beleggingsvormen doorlopen.
Controleer het concrete contract en de actuele productdocumentatie. Let onder meer op:
onderliggende waarde en prijsbron;
rechten en verplichtingen;
contractgrootte of ratio;
looptijd en afwikkeling;
margin, financiering of hefboommechanisme;
spread, premie en overige kosten;
stop-, knock-out- of close-outregels;
tegenpartij of uitgevende instelling;
liquiditeit en handelsuren;
toepasselijke klant- en productbescherming.
Derivaten vormen geen éénvormige productgroep. Vergelijken heeft pas zin nadat de contractvorm duidelijk is; koersverwachting of hefboom komt daarna.
