Bij individueel vermogensbeheer geeft u een vermogensbeheerder een mandaat. Dat is een schriftelijke afspraak over het doel van uw vermogen, het risico dat u wilt en kunt dragen en de grenzen waarbinnen belegd mag worden. Binnen die afspraak neemt de beheerder zelf de beleggingsbeslissingen: hij koopt en verkoopt zonder u per transactie om toestemming te vragen. Uw eigen beslissingen gaan daarmee over de kaders, en de beheerder beslist over de afzonderlijke beleggingen daarbinnen.
Bij de keuze voor individueel vermogensbeheer is vooral van belang wat het mandaat regelt, welke beslissingen u overdraagt en waarvoor u zelf verantwoordelijk blijft. U ziet ook hoe individueel vermogensbeheer zich verhoudt tot beheerd beleggen via een model en tot persoonlijk beleggingsadvies. Bij elk van die drie diensten liggen de beslissingen op een andere plek.
Ontdek welke dienstverlening en mogelijkheden u nodig hebt voordat u een broker kiest.
Het woord "vermogensbeheer" wordt breed gebruikt. Het kan slaan op het beheer van een beleggingsfonds, maar ook op een beheerder die voor één klant een portefeuille beheert. Bij individueel vermogensbeheer gaat het om die tweede vorm: beheer per klant, op basis van een persoonlijk mandaat. In commerciële communicatie worden ook gestandaardiseerde modelroutes vaak als beheerd beleggen aangeduid; juridisch kunnen zulke routes eveneens onder vermogensbeheer vallen. Met "individueel" bedoelen we het persoonlijke mandaat en het maatwerk.
Wat deze dienst onderscheidt, is dat u beslissingsbevoegdheid overdraagt. De dagelijkse beleggingsbeslissingen liggen bij de beheerder, die daarvoor een eigen beslisruimte krijgt (dit heet ook wel discretionair beheer). In de Europese regels voor beleggingsdiensten (MiFID) en in de terminologie van de AFM heet deze dienst portefeuillebeheer: het beheren van beleggingsportefeuilles per klant, op basis van een mandaat, waarbij de beheerder zelf beslist.
In de praktijk verschuift uw invloed daardoor. U stuurt niet meer via losse orders. U stuurt via de inhoud van het mandaat en via de gesprekken die u met de beheerder over dat mandaat voert.
Voordat een beheerder voor u mag beleggen, verzamelt hij informatie over u: uw financiële situatie, uw doelen, hoeveel risico u wilt en kunt dragen, en uw kennis van en ervaring met beleggen. Met die gegevens beoordeelt de beheerder of de dienstverlening geschikt is voor uw situatie. Ze vormen daarmee de basis van het mandaat. De AFM legt de geschiktheidseisen voor individueel vermogensbeheer uit.
In het mandaat legt u vervolgens vast hoe het beheer plaatsvindt. Het beschrijft binnen welk risiconiveau wordt belegd, welke vrijheid de beheerder heeft bij aan- en verkopen, welke beperkingen er gelden en hoe de beheerder aan u rapporteert. Binnen die kaders handelt de beheerder zelfstandig. Wil hij een positie verkopen of een nieuwe belegging toevoegen, dan doet hij dat zonder dat u er vooraf over beslist.
Voor u heeft dat twee kanten. U hoeft de markten niet zelf te volgen om iedere transactie te bepalen, en de orders binnen het mandaat plaatst u niet zelf. Tegelijk geeft u de controle over de afzonderlijke beslissingen op. Daarom is het mandaat het belangrijkste document in deze relatie, en moeten de grenzen, beperkingen en rapportageafspraken daarin duidelijk zijn.
Individueel betekent hier in de eerste plaats dat uw portefeuille afzonderlijk wordt beheerd, tegen uw eigen mandaat. U heeft een persoonlijke afspraak over doel, risico en beperkingen, en de beheerder toetst zijn beslissingen aan die afspraak.
Het betekent niet automatisch dat iedere belegging in uw portefeuille speciaal voor u is uitgezocht. Hoe ver het maatwerk gaat, verschilt per beheerder. Het kan gaan om een samenstelling die sterk op uw situatie is afgestemd, maar ook om een vaste beleggingsaanpak van de beheerder die binnen de grenzen van uw mandaat wordt toegepast. Wilt u weten hoe persoonlijk uw portefeuille werkelijk wordt, vraag dan concreet naar die werkwijze. Een label of een brochure zegt daar weinig over.
Een persoonlijk mandaat belooft ook geen beter resultaat of lager risico. Maatwerk gaat over hoe de portefeuille op uw situatie wordt afgestemd. Over het rendement dat daar uiteindelijk uit komt, zegt het niets.
De drie diensten lijken op elkaar omdat er telkens een professional meekijkt. Ze verschillen in wie de beslissing neemt en in hoe persoonlijk de afspraak is.
| Dienst | Wie beslist over aan- en verkopen? | Hoe persoonlijk is de afspraak? | Wat blijft bij u? |
|---|---|---|---|
| Beheerd beleggen / modelportefeuille | De aanbieder, volgens een vast profiel of model | Gestandaardiseerd: klanten met hetzelfde profiel krijgen in grote lijnen dezelfde portefeuille | De keuze van de dienst en het doorgeven van wijzigingen in uw situatie |
| Persoonlijk beleggingsadvies | U, op basis van een persoonlijke aanbeveling van de adviseur | Afgestemd op uw situatie, maar per advies | Iedere beslissing om een advies wel of niet op te volgen |
| Individueel vermogensbeheer | De beheerder, binnen uw mandaat | Een eigen mandaat per klant; de mate van maatwerk in de portefeuille verschilt per beheerder | De inhoud van het mandaat, het beoordelen van de rapportage en het doorgeven van wijzigingen |
Met advies is het verschil het grootst. Een adviseur doet een aanbeveling en u beslist of u die opvolgt, terwijl een vermogensbeheerder zelf mag handelen. Met beheerd beleggen zit het verschil vooral in de standaardisatie. Bij een modelroute sluit u aan bij een profiel dat voor een grote groep klanten hetzelfde is; bij individueel beheer heeft u een eigen afspraak. Meer over de gestandaardiseerde route leest u op de pagina over beheerd beleggen en modelportefeuilles.
De namen die aanbieders aan hun diensten geven, zijn in de praktijk niet altijd eenduidig. Kijk daarom vooral naar twee vragen: wie neemt de beleggingsbeslissingen, en hoe persoonlijk is de afspraak waaraan die beslissingen worden getoetst?
Soms is individueel vermogensbeheer onderdeel van een bredere relatie met een bank, waarin ook andere diensten kunnen vallen. Is dat bredere geheel uw volgende vraag, lees dan verder over private banking.
Ook als u het beheer uit handen geeft, blijft u betrokken. Individueel vermogensbeheer is een doorlopende relatie met een paar vaste onderdelen.
De beheerder rapporteert over de samenstelling en de ontwikkeling van uw portefeuille. Hoe vaak en in welke vorm, is onderdeel van de afspraken en verschilt per beheerder. Verder wordt periodiek bekeken of het mandaat nog aansluit bij uw situatie. Verandert er iets wezenlijks, zoals uw inkomen, uw doel of de termijn waarop u het geld nodig heeft, dan geeft u dat zelf door. Het mandaat rust op de informatie die de beheerder van u heeft. Klopt die informatie niet meer, dan sluit het mandaat mogelijk ook niet meer goed aan bij uw situatie.
Persoonlijk contact kan een reden zijn om deze route te overwegen. Bij diensten die zo'n relatie bieden, heeft u iemand met wie u het beheer en wijzigingen in uw situatie kunt bespreken. Hoeveel contact er is en met wie, verschilt per aanbieder, dus dat is iets om vooraf helder te krijgen.
De kosten van individueel vermogensbeheer bestaan uit meer dan één onderdeel. U betaalt een vergoeding voor de dienst zelf: het beheer, de rapportage en het contact. In de producten waarin wordt belegd, kunnen ook kosten zitten, zoals de lopende kosten van fondsen. En bij aan- en verkopen kunnen transactiekosten ontstaan.
Reken bedragen ook eens in euro’s door. Kost de beheerdienst in een rekenvoorbeeld 0,8% van €100.000 per jaar, dan is dat €800 voor die dienst vóór eventuele fonds-, handels- en andere kosten. De berekening zegt niets over de tarieven van een specifieke aanbieder; ze maakt zichtbaar waarom u alle kostenlagen samen moet bekijken.
Om te zien wat u echt betaalt, telt u deze lagen bij elkaar op. De vergoeding voor de beheerder en de kosten van de producten in de portefeuille zijn afzonderlijke lagen, dus een laag tarief in de ene laag zegt nog niets over het totaal. Omdat de beheerder zelf handelt, heeft u ook weinig directe invloed op het aantal transacties. Hoogte en opbouw van de kosten verschillen per aanbieder en veranderen in de loop van de tijd; controleer ze daarom altijd in de actuele voorwaarden. Hoe u kosten in het algemeen beoordeelt en beperkt, leest u op de pagina over kostenbeheersing bij beleggen.
Veel aanbieders van individueel vermogensbeheer hanteren een instapvermogen. De hoogte daarvan loopt sterk uiteen, dus er is geen algemene grens vanaf wanneer deze dienst "mogelijk" is. Een bedrag dat u ergens tegenkomt, geldt alleen voor die aanbieder en op dat moment.
Over de dienst zelf zegt een instapbedrag weinig. U leest er niet uit af wie de beslissingen neemt of hoe persoonlijk de portefeuille wordt. Beoordeel een aanbod daarom op de beslisbevoegdheid en de mate van maatwerk, en controleer het actuele minimum bij de aanbieder zelf.
Wie voor individueel vermogensbeheer kiest, ruilt iets in. U geeft de controle over afzonderlijke beleggingsbeslissingen op, en een professionele beheerder neemt de uitvoering en het onderhoud van uw portefeuille over, binnen een afspraak die op uw situatie is gebaseerd. Persoonlijk contact of een vast aanspreekpunt kan onderdeel van de dienstverlening zijn, maar hoe dat wordt ingevuld, verschilt per aanbieder. Tegenover dit alles staat een vergoeding, bovenop de kosten van de beleggingen zelf. De ruil garandeert geen hoger rendement of lager risico dan andere routes. Of hij de moeite waard is, hangt af van hoe u zelf tegen die taken en die kosten aankijkt.
Overweegt u deze route, dan helpt het om vóór het tekenen concrete antwoorden te hebben op een paar vragen:
Individueel vermogensbeheer is één van de manieren waarop u de beslissingen over uw beleggingen kunt verdelen. Wilt u deze route eerst naast de andere mogelijkheden zetten, ga dan terug naar de stap de juiste beleggingsdienst en broker kiezen. Daar ziet u per route wie beslist en wat er bij u blijft liggen.
Weet u welke route u zoekt en wat u van de dienst verwacht? Dan kunt u in de brokervergelijker bekijken welke opgenomen aanbieders de gezochte beleggingsdienst bieden. Controleer bij de aanbieder zelf welke dienstvorm, minimums en kosten op dit moment gelden.
Het vermogen van een belegger wordt hier toevertrouwd aan een vermogensbeheerder als belegging. De beleggingsportefeuille wordt hierbij aangepast op de wensen en persoonlijke situatie van de belegger. Tussentijds houden de beheerder en de belegger contact over de resultaten en ontwikkelingen van de investering.
Bij een collectief vermogensbeheer heeft de vermogensbeheerder meerder risicoprofielen gecreëerd. Elk profiel bezit andere bedrijven, met daaraan hangend een mogelijk rendement en risico. Het kapitaal van alle beleggers binnen één risicoprofiel worden op dezelfde manier belegd.
Individueel vermogensbeheer is gemaakt voor startende beleggers of mensen die geen tijd hebben om te beleggen. Het vermogen wordt beheerd door een vermogensbeheerder die de beleggingen uitvoert. De beleggingen worden aangepast op de financiële situatie van de investeerder en kunnen dus voor iedereen anders zijn. De beheerder is een expert die kennis en ervaring heeft met de beurs. Hierdoor worden er beleggingen gedaan tegen een ingecalculeerd risico. Zo wordt er vrijwel altijd een hoog rendement behaald.
