Een ETF (Exchange Traded Fund) is een beleggingsfonds dat op de beurs verhandeld wordt als een aandeel. Net als een traditioneel beleggingsfonds stopt een ETF het geld van veel beleggers in een mandje van effecten (aandelen, obligaties, etc.), maar in plaats van via de bank koopt u het op de beurs. ETF’s worden ook wel trackers genoemd omdat ze meestal een bepaalde index volgen. Een indexfonds is in feite hetzelfde idee – een fonds dat een index volgt – alleen wordt die term vaak gebruikt voor een niet-beursgenoteerd beleggingsfonds dat een index nabootst. In de praktijk worden de termen door elkaar gebruikt, maar het belangrijkste verschil is: ETF’s kunt u de hele dag door verhandelen op de beurs (net als aandelen), terwijl gewone indexfondsen meestal maar één koers per dag hebben.
Het investeren in ETF’s of indexfondsen is populair geworden vanwege de aantrekkelijke voordelen: ten eerste lage kosten. Omdat de beheerder niet actief aandelen hoeft te selecteren maar simpelweg een index volgt, liggen de beheerkosten veel lager dan bij actief beheerde fondsen. Gemiddeld hebben ETF’s een jaarlijkse kostenratio (TER) van bijvoorbeeld 0,1%–0,5%, vergeleken met 1%–2% bij veel actieve fondsen – dit verschil van misschien anderhalf procentpunt per jaar lijkt klein, maar kan op termijn tienduizenden euro’s schelen in uw eindvermogen. Ten tweede bieden indexproducten brede spreiding in één klap. Koopt u bijvoorbeeld een S&P 500 ETF, dan belegt u meteen in 500 grote Amerikaanse bedrijven, wat enorm gespreid is. U hoeft niet zelf tientallen aandelen te kopen om diversificatie te bereiken; één aankooporder volstaat. Ten derde is passief beleggen eenvoudig en transparant: u weet precies welke index u volgt en krijgt altijd ongeveer het marktrendement. Dit in tegenstelling tot actieve fondsen, waar u moet afwachten of de fondsbeheerder goede keuzes maakt.
Actieve beleggingsfondsen proberen de markt te verslaan door slimme keuzes, maar de realiteit is dat dit zelden consistent lukt. Onderzoek (o.a. door de AFM en ESMA) laat zien dat de meeste actieve fondsbeheerders er niet in slagen om na kosten beter te presteren dan hun benchmark-index. De hogere kosten van actieve fondsen zijn een belangrijk struikelblok; ze vormen als het ware een achterstand die eerst goedgemaakt moet worden. Passieve fondsen daarentegen volgen gewoon de index en hebben lage kosten, waardoor ze gemiddeld vaak een hoger netto rendement voor de belegger opleveren. Dit betekent niet dat geen enkel actief fonds ooit beter presteert, maar het is moeilijk van tevoren te voorspellen wélke dat zullen zijn, en vaak houden ze het niet jaren vol. Daarom kiezen steeds meer beleggers voor passief beleggen via ETF’s of indexfondsen voor hun kernportefeuille. U krijgt daarmee “het marktgemiddelde” – wat bijvoorbeeld bij een wereldwijde indexhistorisch zo’n 6-8% per jaar is – zonder de zorgen of een manager het wel goed doet.
Let bij het selecteren van een ETF op een paar zaken. Allereerst de lopende kosten (TER); hoe lager, hoe beter, want elke bespaarde euro aan kosten komt direct ten goede aan uw rendement. Verder is belangrijk welke index de ETF volgt en of dat past bij uw wensen. Enkele aandachtspunten:
Onderliggende index en spreiding: Kijk naar de samenstelling. Is het een brede wereldindex (bijv. MSCI World) of een smalle sectorindex (bijv. alleen technologie-aandelen)? Een brede index geeft meer spreiding en is vaak geschikt als basisbelegging. Smalle ETF’s zijn bruikbaar om accenten te leggen maar dragen meer risico door concentratie.
Fysiek of synthetisch: De meeste ETF’s zijn fysiek replicerend, wat betekent dat ze daadwerkelijk de onderliggende aandelen/obligaties aankopen. Er zijn ook synthetische ETF’s die met derivaten de index nadoen. Voor beginners is fysiek te prefereren vanwege transparantie.
Dividendverwerking: ETF’s kunnen uitkerend (dividend wordt in cash uitgekeerd aan u) of herbeleggend (dividend wordt automatisch herbelegd in het fonds, zogenaamde accumulerende ETF) zijn. Fiscaal kunnen hier verschillen in zitten (denk aan dividendbelasting), en het bepaalt of u periodiek cash ontvangt of niet.
Grootte en liquiditeit: Kies bij voorkeur grotere, gevestigde ETF’s van bekende aanbieders (iShares/BlackRock, Vanguard, etc.). Deze hebben doorgaans een kleinere spread (verschil tussen aan- en verkoopkoers) en voldoende handelsvolume, zodat u altijd tegen een faire prijs kunt handelen.
Notering en valuta: Veel ETF’s hebben een Europese UCITS-variant in EUR genoteerd op Euronext Amsterdam of Xetra. Dat is handig, want u kunt dan in euro’s handelen zonder wisselkoerskosten. Een Amerikaanse ETF is voor Nederlanders vaak niet verkrijgbaar (vanwege regelgeving) of minder gunstig qua belasting.
Kortom, verdiep u iets in de kenmerken van een ETF voordat u instapt. In de praktijk komt het vaak neer op: kies een bekende index die u wilt volgen, vergelijk de ETF’s die deze index aanbieden op kosten en grootte, en neem de goedkoopste en grootste die aan uw eisen voldoet.
Enkele veelgebruikte indextrackers onder beleggers:
S&P 500: Index van de 500 grootste beursgenoteerde bedrijven in de VS (o.a. Apple, Microsoft, Amazon). Met een S&P 500 ETF belegt u gespreid in ongeveer 80% van de Amerikaanse aandelenmarkt.
MSCI World: Wereldindex met rond de 1.500 aandelen uit ~23 ontwikkelde landen. Hiervan is circa 60% VS, aangevuld met o.a. Europa, Japan, Canada. Geeft een brede mondiale spreiding in één fonds. (Let op: “World” omvat hier geen opkomende landen; daar is de MSCI Emerging Markets index voor.)
AEX: Nederlandse hoofdindex met de 25 grootste aandelen op Euronext Amsterdam (zoals Shell, ASML, Unilever). Een AEX-tracker geeft blootstelling aan de Nederlandse markt, maar is minder gespreid dan mondiale indices (en ook sectorgewichter – de AEX bevat relatief veel energie en technologie).
MSCI Emerging Markets: Index van aandelen uit opkomende economieën (China, India, Brazilië etc.). Interessant voor extra groei-kansen en spreiding buiten de ontwikkelde markten, maar volatiliteit ligt hoger.
Obligatie-indices: Naast aandelenindices bestaan er ook ETF’s voor obligatie-indexen, bijvoorbeeld de Barclays Bloomberg Global Aggregate (wereldwijde obligaties) of FTSE Euro Government Bond index (Europese staatsobligaties). Hiermee kunt u eenvoudig in één keer een mandje obligaties kopen.
Het mooie van ETF’s is dat u hiermee heel gericht een bepaalde markt kunt volgen. Een strategie voor veel beleggers is om met 2 à 4 ETF’s een volledige wereldwijde gespreide portefeuille te maken (bijvoorbeeld een wereldwijde aandelen ETF + een euro staatsobligatie ETF). U profiteert dan van lage kosten en maximale spreiding, zonder dat u zelf aandelen hoeft te selecteren.
