Voordat u daadwerkelijk uw geld aan het werk zet op de beurs, moet uw financiële fundament op orde zijn. Twee belangrijke aspecten hiervan zijn het hebben van een noodfonds en het omgaan met eventuele schulden.
Een noodfonds is een bedrag dat u apart houdt voor onvoorziene uitgaven of noodgevallen. Dit geld blijft op een veilige en direct toegankelijke plek (bijvoorbeeld een spaarrekening). Het is verleidelijk om elke euro die u overheeft te gaan beleggen voor hoger rendement, maar zonder buffer brengt dat u in gevaar. Als morgen uw auto kapotgaat, u plotseling uw baan verliest of een duur apparaat in huis het begeeft, wilt u niet gedwongen zijn om halsoverkop uw beleggingen met verlies te verkopen om die kosten te dekken.
Hoe groot moet uw buffer zijn? Een veelgehoorde richtlijn is om 3 tot 6 maanden aan vaste lasten of levensonderhoudskosten als buffer aan te houden. Kijk wat bij u past:
Heeft u een stabiel inkomen, lage maandelijkse lasten en geen kinderen? Dan kan 3 maanden aan uitgaven reserve misschien volstaan.
Bent u zzp'er of heeft u een onzeker inkomen? Neig dan naar 6 maanden of zelfs meer, omdat uw risico op inkomensdaling groter is.
Heeft u een koophuis? Houd rekening met extra buffer voor mogelijk onderhoud of onverwachte reparaties.
In sommige gevallen kan een vast minimumbedrag als doel dienen, bijvoorbeeld €5.000 of €10.000, afhankelijk van uw situatie. Genoeg om de meeste noodgevallen op te vangen.
Voorbeeldberekening noodfonds: Stel, uw huishouden heeft €2.000 aan maandelijkse basiskosten (huur/hypotheek, boodschappen, verzekeringen, etc.). Een buffer van 3 maanden zou dan €6.000 zijn; voor 6 maanden streeft u naar €12.000. Als u nu €0 buffer heeft en u kunt €500 per maand opzijzetten, duurt het 12 maanden om €6.000 op te bouwen en 24 maanden voor €12.000 (uitgaande van sparen zonder noemenswaardige rente). Heeft u al een begin (zeg €3.000 op de spaarrekening), dan gaat het uiteraard sneller. Het kan motiverend zijn om dit stapsgewijs te doen: eerst mikken op 3 maanden buffer, daarna uitbreiden naar 6 maanden als u zich daarbij prettiger voelt.
Eerst buffer, dan beleggen: Het is meestal verstandig om éérst uw noodfonds op peil te hebben vóór u extra geld in beleggingen stopt. U kunt weliswaar al met kleine bedragen beginnen met beleggen (bijvoorbeeld €50 per maand) terwijl u nog aan uw buffer bouwt, maar zorg dat de bulk van uw besparingen naar uw buffer gaat tot u uw streefniveau bereikt heeft. Zo weet u dat u tegenvallers kunt opvangen. Bovendien belegt het een stuk rustiger als u weet dat uw achtervang geregeld is.
Net als een buffer zijn ook uw schulden een factor om op te letten voordat u gaat beleggen. In het bijzonder consumptieve schulden (zoals creditcardschuld, persoonlijke leningen, kopen op afbetaling of roodstand) met hoge rentes verdienen aandacht. De rente die u hierop betaalt, is eigenlijk een negatief rendement op uw vermogen. Het heeft weinig zin om te proberen 7% rendement te behalen op de beurs als u tegelijkertijd 10% rente op een schuld betaalt – per saldo wordt u armer.
Los dure schulden af: Heeft u schulden met een hoge rente (bijvoorbeeld >5-6%)? Dan is het financieel vaak slimmer om deze eerst (versneld) af te lossen voordat u gaat investeren op de beurs. Aflossen geeft een gegarandeerd “rendement” ter hoogte van de bespaarde rente. Bovendien verbetert het uw maandelijkse cashflow (u heeft minder lasten) en daarmee uw risicocapaciteit. Denk aan creditcards, persoonlijke leningen, kopen op afbetaling – dit soort schulden kosten veel geld zolang ze openstaan.
Hypotheek en studielening: Lagere rente schulden, zoals een hypotheek of een studielening, hebben vaak gunstigere voorwaarden (lagere rente, soms fiscaal aftrekbaar in het geval van de hypotheekrente, of zelfs 0% rente bij sommige oude studieleningen). Deze hoeft u niet per se eerst helemaal af te lossen voor u belegt, omdat de opportunity cost (misgelopen potentieel rendement) van niet-beleggen hoger kan zijn dan de winst van het extra aflossen. Wel is het belangrijk deze lasten mee te nemen in uw financiële planning. Zorg dat u uw hypotheeklast of studielening comfortabel kunt dragen, óók als de beleggingen tijdelijk minder waard worden. Extra aflossen is natuurlijk nooit verkeerd als u meer zekerheid wilt, maar het is een afweging die u bewust moet maken.
Niet beleggen met geleend geld: Het zou vanzelfsprekend moeten zijn, maar ga bij de start van uw beleggersavontuur niet beleggen met geld dat u niet heeft. Dus geen nieuwe leningen aangaan om te beleggen, en ook niet beleggen met middelen die eigenlijk bedoeld zijn voor iets anders belangrijks (zoals belastinggeld dat u opzij moet zetten, of de buffer die we hierboven noemden). Beleggen brengt al risico’s mee; lenen om te beleggen vergroot die risico’s enorm en kan tot problematische schulden leiden als het misgaat.
Kortom, zorg voor een stabiele basis: een gezonde buffer en zo min mogelijk dure schulden. Dan kunt u met een gerust hart uw beleggingsplan uitvoeren, wetende dat u tegen een stootje kunt.
