Voor veel verpakte retailbeleggingsproducten in de EU ontvangt u vóór aankoop een Key Information Document (KID), oftewel het essentiële-informatiedocument. Onder de huidige PRIIPs-regels is dat een gestandaardiseerd document van maximaal drie afgedrukte A4-zijden. U vindt er onder meer informatie over het product en de doelgroep, risico en mogelijke opbrengst, prestatiescenario’s, kosten, de aanbevolen houdperiode en de klachtenprocedure.
Die vaste opzet maakt producten beter vergelijkbaar, maar het KID is geen volledige productanalyse. Voorwaarden, productmechaniek en uw eigen financiële situatie blijven afzonderlijk relevant.
Ontdek welke dienstverlening en mogelijkheden u nodig hebt voordat u een broker kiest.
Oudere fondsinformatie gebruikte de Synthetic Risk and Reward Indicator (SRRI). Deze schaal van 1 tot 7 hoorde bij het UCITS-KIID en leunde sterk op historische volatiliteit.
Sinds januari 2023 is voor retailbeleggers in UCITS de PRIIPs-KID-route de standaard. Daarin staat de Summary Risk Indicator (SRI), eveneens op een schaal van 1 tot 7. De overeenkomst in schaal maakt de indicatoren makkelijk te verwarren, terwijl de methodiek verschilt.
De PRIIPs-SRI combineert een maatstaf voor marktrisico met kredietrisico volgens de gedelegeerde PRIIPs-regels. Hoe het marktrisico wordt bepaald hangt bovendien af van de productcategorie. De huidige SRI is dus niet simpelweg ‘de volatiliteit van de afgelopen vijf jaar’.
De SRI vat het risico van een product samen binnen het PRIIPs-kader. Klasse 1 is de laagste risicoklasse op de schaal en klasse 7 de hoogste.
Een laag getal sluit verlies niet uit. Een hoog getal vertelt evenmin welk verliespercentage u daadwerkelijk zult meemaken. De indicator bundelt modelmatige informatie over markt- en kredietrisico en voorspelt het volgende rendement niet.
Lees daarom ook de tekst rond de indicator. Daar kunnen voorwaarden staan die voor de interpretatie belangrijk zijn, bijvoorbeeld over liquiditeit, looptijd of risico’s die niet volledig in één cijfer passen.
Een werkbare leestoets begint bij het verliesmechanisme. Beoordeel voor ieder product wat er gebeurt als de marktprijs daalt, de uitgevende partij niet kan betalen of verkoop tijdelijk moeilijk wordt. Bepaal vervolgens of de aanbevolen houdperiode past bij uw geplande opnames en welke contractuele rechten u bezit. Een SRI-klasse van 2 is hierbij geen universeel veiliger alternatief voor iedere belegger dan een klasse 5; de instrumenten en omstandigheden kunnen verschillen.
De AFM licht het essentiële-informatiedocument toe met risico's, vier prestatiescenario's en kosten. De Europese Commissie beschrijft de PRIIPs-KID als een document van maximaal drie pagina's met onder andere doelgroep, kosten en risico-informatie. Gebruik deze bronnen om te controleren wat wel en niet in het document moet staan.
Een productbeoordeling vraagt meer dan de SRI. Kijk hoeveel van de inleg verloren kan gaan, welke aanbevolen houdperiode geldt, wat er gebeurt bij vroegtijdige uitstap, hoe liquide het product is, welke partij betalingsverplichtingen heeft, of kredietrisico meespeelt, welke hefboom- of derivatenmechanismen aanwezig zijn en welke kosten worden berekend.
Een lage of middelhoge SRI vervangt die vragen niet. Liquiditeitsrisico, hefboomwerking en andere productspecifieke risico’s kunnen een eigen analyse nodig hebben.
Het KID bevat prestatiescenario’s volgens voorgeschreven methoden. Ze laten zien welke uitkomsten onder de gebruikte aannames kunnen ontstaan. Het zijn geen gegarandeerde rendementen en ook geen persoonlijke prognoses voor uw eigen beleggingsperiode.
Let daarom op de aanbevolen houdperiode en op de aannames achter de getoonde uitkomsten. Wie eerder wil verkopen of het geld op een ander moment nodig heeft, kan een heel ander resultaat ervaren.
Let bij vergelijking op dezelfde inleg en houdperiode. Twee productdocumenten kunnen verschillende aanbevolen perioden en onderliggende modelmethoden gebruiken, waardoor een ogenschijnlijk gunstiger getal niet direct een betere keuze betekent. In de praktijk kunnen vroegtijdige verkoop, wisselkoersen en werkelijke transactiekosten de persoonlijke uitkomst verder veranderen.
De kosteninformatie in het KID is breder dan één TER-percentage. Afhankelijk van het product kunnen eenmalige, lopende, transactie- en incidentele kosten een rol spelen.
Vergelijk kosten op dezelfde basis. Controleer het gebruikte voorbeeldbedrag en de houdperiode en kijk welke kosten buiten het productdocument kunnen vallen, zoals brokerkosten, valutaconversie of belastingen. Een lager kostencijfer maakt een product op zichzelf niet geschikt.
De SRI hoort bij het product; risicotolerantie en risicocapaciteit horen bij u. Het KID kan die twee lagen niet samenvoegen. Een score van 6 betekent daarom niet automatisch dat u een product moet afwijzen, en een score van 2 is geen bewijs dat het product bij u past.
Gebruik het document als vaste informatiebron: begrijp het mechanisme, lees de SRI met de toelichting, controleer kosten en uitstapvoorwaarden en vergelijk dat met uw doel, horizon, liquiditeitsbehoefte en verliescapaciteit. Die persoonlijke laag staat uitgebreider bij Risicotolerantie en risicocapaciteit.
Voor de samenhang tussen meerdere risicomaatstaven en risicobronnen gaat u verder naar Wat is risico?.
