De gedachte aan een beurscrisis houdt iedere belegger bezig. De vraag is niet óf de markt weer een keer flink onderuitgaat, maar wanneer dat gebeurt. Een dalende portefeuille is voor iedereen het grootste risico. Misschien denkt u nog terug aan de kredietcrisis of de snelle duikvlucht van de beurzen bij de start van de coronapandemie. De vrees dat er een crisis op komst is, kan voor veel onrust zorgen. Maar het is goed om te onthouden dat een neergang een normaal onderdeel is van de economische cyclus. In plaats van te proberen de volgende crisis te voorspellen, is het veel nuttiger om te begrijpen hoelang zo'n periode gemiddeld duurt. Die kennis geeft rust en helpt u bij het vasthouden aan uw strategie.
U hoort verschillende termen voorbijkomen: een correctie, een beurskrach of een bearmarkt. Ze betekenen niet helemaal hetzelfde. Een correctie is een daling van 10% tot 20% en zien we regelmatig. Meestal is de markt ook weer redelijk snel hersteld. Een beurskrach is een zeldzame, plotselinge en diepe val in een paar dagen tijd. Wat daarna volgt, noemen we vaak een bearmarkt: een langere periode waarin de markt met meer dan 20% zakt en het pessimisme overheerst. Als beleggers het hebben over de duur van een crisis, bedoelen ze meestal deze bearmarkt.
De geschiedenis herhaalt zich nooit precies, maar laat wel duidelijke patronen zien. De onderstaande tabel geeft een overzicht van de grootste crises sinds 1929, gebaseerd op de Amerikaanse S&P 500 index. Dit geeft een goed beeld van de duur van de daling en de tijd die nodig was voor het herstel.
| Crisis (Oorzaak) | Start (Piek) | Bodem | Daling (Index) | Duur Daling (Maanden) | Tijd tot Herstel (Maanden) |
| Grote Depressie | Sep 1929 | Jun 1932 | -86% | 33 | >200 |
| Oliecrisis / Stagflatie | Jan 1973 | Okt 1974 | -48% | 21 | 49 |
| Black Monday | Aug 1987 | Dec 1987 | -34% | 4 | 20 |
| Dot-com Zeepbel | Mrt 2000 | Sep 2002 | -49% | 30 | 56 |
| Kredietcrisis | Okt 2007 | Mrt 2009 | -57% | 17 | 40 |
| COVID-19 Pandemie | Feb 2020 | Mrt 2020 | -34% | 1 | 5 |
Wat leert deze tabel ons? Vooral dat er een enorm verschil zit tussen de crises. De Grote Depressie was een uitzondering die zijn weerga niet kent. Als we naar de modernere crises kijken, zoals die na de dotcom-zeepbel of de kredietcrisis, zien we dat een daling vaak zo'n anderhalf tot tweeënhalf jaar aanhoudt. Het volledige herstel duurde vervolgens drie tot vijf jaar. De coronacrisis was met zijn snelle val en nog snellere herstel uniek. De oorzaak speelt dus een grote rol. Zonder de Grote Depressie meegerekend, duurt een bearmarkt gemiddeld ongeveer 15 maanden.
U kunt een crisis nooit perfect timen, maar er zijn wel signalen die op een verhoogd risico wijzen. Een belangrijke reden om op te letten, zijn de waarderingen. Als aandelen extreem duur zijn en iedereen euforisch is, kan er een zeepbel ontstaan. Ook het beleid van centrale banken is een factor van belang. Gaan de rentes omhoog om de inflatie te bestrijden? Dan kan dat de economie afkoelen en een crisis die in aantocht is, versnellen. U kunt publicaties van bijvoorbeeld de Autoriteit Financiële Markten (AFM) in de gaten houden om een beeld te krijgen van de risico's. Een simpele vuistregel: als uw buurman die nooit belegt ineens over zijn aandelentips begint, is het tijd om extra alert te zijn.
Op het moment dat de markt echt zakt, is uw eigen psychologie de grootste uitdaging. De angst om geld te verliezen kan u aanzetten tot verkoop op het slechtst mogelijke moment. Juist daarom is een vooraf bedachte strategie zo belangrijk. Als u weet waarom u belegt en welk risico bij u past, is het makkelijker om de rust te bewaren. Sterker nog, een crisis biedt ook kansen. U kunt immers kwaliteitsbedrijven kopen met korting. De kunst is om te durven handelen als de rest in paniek is. Kijk eens naar een rapport over financiële stabiliteit van De Nederlandsche Bank (DNB). Dit soort analyses helpt om het grotere plaatje te zien en niet mee te gaan in de waan van de dag.
De belangrijkste conclusie is dat crises van alle tijden zijn, en dat ze ook altijd weer voorbijgaan. Hoelang het precies duurt, weet niemand en de oorzaak is elke keer anders. Wat u wel mag verwachten, is dat na elke neergang weer een herstel komt. Voor een belegger met een lange adem is een crisis geen ramp, maar een onderdeel van het proces. Door vast te houden aan uw strategie en rustig te blijven, en misschien zelfs weloverwogen bij te kopen, zorgt u ervoor dat u optimaal profiteert van de groei die onvermijdelijk weer volgt in de volgende fase van de economische cyclus.