Een optie is een derivatencontract. De waarde ervan hangt samen met een onderliggende waarde, bijvoorbeeld een aandeel of index, maar met een optie bezit u die onderliggende waarde niet automatisch. Eerst moet duidelijk zijn welk recht of welke verplichting het contract geeft, tegen welke uitoefenprijs, voor welke looptijd en tegen welke premie.
Dat onderscheid zegt meer over het risico dan alleen het label call of put. Wie een optie koopt, zit namelijk in een fundamenteel andere positie dan wie diezelfde optie schrijft.
Bekijk de geselecteerde aanbieders of onderzoek welke dienstverlening en functies u nodig hebt.
Een calloptie geeft de houder het recht om de onderliggende waarde volgens de contractvoorwaarden te kopen tegen de uitoefenprijs. Een putoptie geeft het recht om volgens de contractvoorwaarden te verkopen tegen de uitoefenprijs.
De koper betaalt daarvoor een optiepremie. De schrijver ontvangt de premie en neemt daar een verplichting tegenover op zich als de optie wordt uitgeoefend of volgens de contractvoorwaarden wordt afgewikkeld.
Zo ontstaan vier basisposities:
| Positie | Recht of verplichting? | Economische kern |
|---|---|---|
| Call kopen | Recht om te kopen | Profiteert onder voorwaarden van stijging boven de uitoefenprijs, maar betaalt premie |
| Put kopen | Recht om te verkopen | Kan waarde krijgen bij daling onder de uitoefenprijs en kan ook als afdekking worden gebruikt |
| Call schrijven | Verplichting bij uitoefening | Ontvangt premie, maar neemt leverings-/afrekenrisico op zich |
| Put schrijven | Verplichting bij uitoefening | Ontvangt premie, maar kan verplicht worden tegen de afgesproken prijs af te nemen |
Een gekochte en een geschreven optie zijn dus niet simpelweg dezelfde belegging in tegengestelde richting.
De uitoefenprijs of strike is de prijs waartegen het contractuele recht kan worden uitgeoefend. De expiratiedatum bepaalt wanneer of tot wanneer dat recht bestaat. De precieze expiratieregels verschillen per contract en beurs; één vaste kalenderregel geldt niet voor alle opties.
Ook de contractgrootte of multiplier is belangrijk. Een optiecontract kan betrekking hebben op meerdere eenheden van de onderliggende waarde. Kijk daarom altijd in de contractspecificaties. De beurskoers van één optiepunt is niet automatisch gelijk aan uw totale euroblootstelling.
De afwikkeling kan eveneens verschillen. Sommige opties kunnen tot levering van de onderliggende waarde leiden, andere worden in geld afgerekend. Ook het moment waarop u een optie mag uitoefenen hangt af van het contracttype.
De waarde van een optie volgt niet alleen de koers van de onderliggende waarde. Onder meer deze factoren spelen mee:
de koers van de onderliggende waarde ten opzichte van de uitoefenprijs;
de resterende looptijd;
de verwachte volatiliteit;
rente en eventuele uitkeringen van de onderliggende waarde;
vraag, aanbod en liquiditeit in het optiecontract.
Daardoor kan de onderliggende waarde de kant op bewegen die u verwachtte, terwijl uw optie toch minder waard wordt. Tijd verstrijkt en een verandering in verwachte volatiliteit kunnen de premie tegelijkertijd beïnvloeden.
Stel als vereenvoudigd rekenvoorbeeld dat u één callcontract koopt met:
uitoefenprijs: €50;
premie: €3 per onderliggende eenheid;
contractmultiplier: 100;
geen transactiekosten of andere aanpassingen in het voorbeeld.
De betaalde premie is dan €300.
Staat de onderliggende waarde bij expiratie op €55 en wordt de optie op basis daarvan afgerekend, dan bedraagt de intrinsieke waarde in dit vereenvoudigde voorbeeld €5 per eenheid, of €500 voor het contract. Na aftrek van de betaalde premie resteert €200 bruto.
Staat de onderliggende waarde op of onder €50 en loopt de call zonder waarde af, dan verliest de koper in dit contractvoorbeeld de betaalde €300 premie.
Dit voorbeeld laat alleen de payoff van een gekochte call bij expiratie zien. Het houdt geen rekening met tussentijdse verkoop, bied-laatspread, transactiekosten, uitoefen- of afwikkelingskosten en belastingen. Het zegt ook niets over het risico van een geschreven optie.
Wie een optie schrijft, ontvangt premie maar neemt een contractuele verplichting op zich. Bij een ongedekt geschreven call kan het potentiële verlies zeer groot zijn als de onderliggende koers sterk stijgt. Een geschreven put kan bij een forse daling tot een grote afnameverplichting of financiële afrekening leiden.
Of de positie gedekt is door aandelen, cash of een andere optie verandert het totale risicoprofiel. Beoordeel daarom niet één optieleg los van de rest van de positie.
Voor strategieën waarin opties als afdekking worden gebruikt, leest u verder bij Opties als verzekering.
Met een relatief kleine premie kunt u blootstelling krijgen aan een grotere onderliggende waarde. Daardoor kunnen procentuele veranderingen in de optiewaarde veel groter zijn dan de procentuele beweging van de onderliggende waarde.
Die hefboom werkt niet als een vaste vermenigvuldigingsfactor. Delta, looptijd en volatiliteit veranderen mee. Een optie is daarom geen lineair hefboomproduct waarvan u vooraf simpelweg “aandeelrendement × factor” kunt rekenen.
Voor het algemene mechanisme leest u Risico's van hefboomwerking.
Opties worden onder meer gebruikt om:
directionele blootstelling te nemen;
een bestaande positie af te dekken;
een begrensde payoff te construeren;
premie te ontvangen tegenover een aangegane verplichting.
Dezelfde optie kan daardoor in de ene constructie een heel ander totaalrisico hebben dan in de andere. “Opties zijn speculatief” is te grof, maar “met opties bepaalt u zelf exact uw risico” eveneens. Het risico volgt uit de volledige constructie, inclusief geschreven verplichtingen en andere posities.
Wie een optie koopt, hoeft niet altijd te wachten tot de afloopdatum: tijdens de handelsperiode kan een verkoop van het contract een manier zijn om de positie te beëindigen, mits er voldoende liquiditeit is. De bied-laatspread en de tijdswaarde kunnen het verkoopresultaat sterk beïnvloeden. Uitoefenen is een afzonderlijke handeling met gevolgen voor het onderliggende instrument, de afwikkeling en eventueel het benodigde geld.
De uitoefenstijl doet ertoe. Sommige opties kunnen gedurende de looptijd worden uitgeoefend, andere alleen op de vastgelegde einddatum. Bij een geschreven optie kan toewijzing daarom een leverings- of betalingsverplichting opleveren. De officiële productspecificaties bij Eurex laten zien dat contractgrootte, settlementwijze en handelsdagen per serie worden vastgelegd. Ga bij uw eigen contract niet uit van de afspraken van een ander type optie.
Bekijk vóór een optieorder ten minste:
onderliggende waarde en contractsymbool;
call of put;
uitoefenprijs;
expiratiedatum en uitoefenstijl;
contractmultiplier;
fysieke of cashafwikkeling;
premie, spread en overige kosten;
liquiditeit/open interest waar relevant;
wat er bij expiratie, assignment of uitoefening gebeurt;
margin- en zekerheidsvereisten bij geschreven posities.
Opties zijn complexe instrumenten. Bij niet-geadviseerde dienstverlening kan daarom een passendheidstoets op kennis en ervaring aan de orde zijn. De aanbieder bepaalt de concrete toegang tot het product en de vereiste zekerheden.
Wilt u eerst de bredere contractfamilie vergelijken, ga dan naar Derivaten. Voor orderuitvoering en het verschil tussen markt-, limiet- en stoporders gaat u naar Ordertypes en handelsopties.
