Een bedrijf kan winst maken en toch financieel kwetsbaar zijn. Een ander bedrijf kan juist snel groeien, maar zo duur zijn dat een belegger weinig ruimte overhoudt voor tegenvallers. Met fundamentele analyse onderzoekt u hoe een onderneming geld verdient, welke verplichtingen zij heeft en of de beurskoers redelijk lijkt bij verschillende verwachtingen.
Hier leest u hoe u een jaarrekening, waarderingsratio's en bedrijfsrisico's met elkaar verbindt. Een waardering blijft een schatting, geen vaststaande ‘ware waarde’. Wilt u deze gegevens gebruiken om zelf aandelen te selecteren, lees dan verder over fundamenteel actief beleggen.
Ontdek welke dienstverlening en mogelijkheden u nodig hebt voordat u een broker kiest.
Voor een onderneming vormen drie overzichten vaak de basis.
De winst- en verliesrekening laat over een periode zien hoeveel omzet, kosten en winst of verlies zijn geboekt.
De balans toont op een bepaald moment de activa, schulden en het eigen vermogen.
Het kasstroomoverzicht laat zien hoeveel geld via operationele activiteiten, investeringen en financiering binnenkomt en uitgaat.
Die drie vullen elkaar aan. Een bedrijf kan bijvoorbeeld winst rapporteren terwijl kasstromen zwak zijn, of veel bezittingen hebben die grotendeels met schuld zijn gefinancierd.
Voorbeeld: winst versus beschikbare kasstroom. Een onderneming rapporteert over het jaar € 12 miljoen nettowinst. Maar zij moet ook € 18 miljoen investeren in machines, gebouwen of software om haar bedrijfsvoering op peil te houden. De nettowinst vertelt dan niet hoeveel geld vrij beschikbaar is voor dividend of schuldaflossing. Om dat te beoordelen moet u kijken naar de kasstroom uit bedrijfsactiviteiten, noodzakelijke investeringen, schulden en de mogelijkheden om nieuwe financiering aan te trekken.
Vergelijk bij een analyse bij voorkeur meerdere jaren. Een uitzonderlijke opbrengst uit de verkoop van een bedrijfsonderdeel of een tijdelijk uitgestelde kostenpost kan de winst in één verslagperiode hoger laten lijken dan de terugkerende verdienkracht.
Een ratio brengt een relatie tussen cijfers terug tot één maatstaf. Dat maakt vergelijken makkelijker, maar één ratio geeft zelden zelfstandig een koop- of verkoopantwoord.
De P/E-ratio deelt de aandelenkoers door de winst per aandeel. U ziet daarmee hoeveel de marktprijs bedraagt per eenheid gerapporteerde winst.
Een hoge of lage P/E is niet automatisch duur of goedkoop. Groei, rente, winstkwaliteit, cycliciteit, kapitaalbehoefte en verschillen tussen sectoren kunnen een groot deel van het verschil verklaren.
Rekenvoorbeeld: een koers-winstverhouding verandert zonder koersbeweging. Stel dat een aandeel € 50 kost en de winst per aandeel € 2 bedraagt. De koers-winstverhouding is dan 25. Als een volgend jaar de verwachte winst per aandeel daalt naar € 1,50 terwijl de koers gelijk blijft, stijgt de verhouding naar ongeveer 33,3. Het aandeel oogt op die maatstaf duurder, hoewel de beurskoers niet is gestegen.
De P/B-ratio vergelijkt de marktwaarde met de boekwaarde van het eigen vermogen. De maatstaf kan nuttig zijn bij bedrijven waarbij balansactiva economisch veel betekenis hebben.
Bij ondernemingen met veel immateriële activa of een bedrijfsmodel dat nauwelijks fysieke activa nodig heeft, kan de boekwaarde een andere informatiewaarde hebben.
Het dividendrendement zet het uitgekeerde of aangekondigde dividend af tegen de aandelenkoers. Een hoog percentage kan aantrekkelijk lijken, maar kan ook ontstaan doordat de koers sterk is gedaald.
Kijk daarom ook naar de kasstroom, schuld, uitkeringsratio en de vraag of het dividend houdbaar is. Dividend is geen contractueel rendement zoals een couponvoorwaarde bij sommige obligaties.
Groei van winst per aandeel kan laten zien hoe het resultaat zich ontwikkelt. Controleer waardoor die groei ontstaat. Hogere operationele winst is iets anders dan een hogere winst per aandeel door aandeleninkoop, een incidentele bate of een belastingeffect.
Een debt-to-equity-verhouding vergelijkt schulden met het eigen vermogen. Meer schuld kan het rendement op eigen vermogen vergroten wanneer het goed gaat, maar vergroot ook vaste verplichtingen en de gevoeligheid voor financieringskosten.
De bruikbare vergelijking hangt sterk af van sector en bedrijfsmodel.
Return on Equity (ROE) vergelijkt winst met het eigen vermogen. Een hoge ROE kan wijzen op een winstgevend bedrijf, maar kan ook door een relatief kleine vermogensbasis of hoge leverage ontstaan.
Gebruik de ratio daarom samen met de balans en kasstromen in plaats van hem als kwaliteitscijfer te lezen.
Niet alles wat een onderneming waardevol of kwetsbaar maakt, past in een ratio.
Fundamentele analisten kijken bijvoorbeeld naar:
Zo'n factor is moeilijker exact te meten. Dat maakt hem niet onbelangrijk, maar wel gevoeliger voor interpretatie.
Ook omgekeerd kan een lage koers-winstverhouding misleidend zijn als de winst op een conjuncturele piek staat. Bij banken, vastgoedbedrijven en kapitaalintensieve ondernemingen zijn bovendien andere balans- en kasstroomfactoren vaak doorslaggevend. Vergelijk daarom niet zomaar twee bedrijven uit verschillende sectoren op één getal.
Een waarderingsmodel vertaalt verwachtingen over toekomstige economische prestaties naar een waardeschatting van nu.
Bij een discounted-cashflowmodel zijn bijvoorbeeld toekomstige kasstromen, groei, marges en de disconteringsvoet belangrijke aannames. Een model met andere aannames kan tot een heel andere waarde komen.
Een vergelijkende waardering werkt anders. Daarbij vergelijkt u bijvoorbeeld P/E, EV/EBITDA of andere maatstaven met sectorgenoten of een historische bandbreedte. Ook dan moet u beoordelen of de bedrijven werkelijk vergelijkbaar zijn.
Marktprijs en waarderingsschatting zijn daardoor twee verschillende dingen. Het verschil ertussen is geen garantie dat de markt uiteindelijk naar uw schatting beweegt.
Inflatie, rente, economische groei, werkloosheid en wisselkoersen kunnen omzet, marges, financieringskosten en waarderingsniveaus beïnvloeden.
Die relatie is zelden één-op-één. Een rentestijging kan bijvoorbeeld voor een schuldrijk bedrijf iets anders betekenen dan voor een onderneming met veel netto kasgeld. Een zwakkere euro kan een exporteur anders raken dan een bedrijf dat veel grondstoffen in dollars inkoopt.
Macrodata is daarom context voor het bedrijfsmodel, geen los koop- of verkoopsignaal.
Een onderneming met veel schulden kan gevoeliger zijn voor hogere financieringsrentes. Voor een exporteur kan een sterkere euro de opbrengst uit verkoop in andere valuta drukken wanneer die omzet wordt omgerekend naar euro's. En een bedrijf dat grondstoffen in dollars inkoopt maar producten in euro's verkoopt, heeft weer een ander wisselkoersrisico.
Neem bijvoorbeeld een onderneming met een jaarlijks te herfinancieren lening van € 40 miljoen. Een rentestijging van 2 procentpunt betekent onder deze vereenvoudigde aanname ongeveer € 800.000 extra jaarlijkse rentekosten. Dat bedrag moet uit de bedrijfsvoering worden opgebracht. De gevolgen verschillen per looptijd, renteafspraak en eventuele afdekking. Daarom moet u niet alleen de schuldenlast kennen, maar ook de momenten waarop rente en aflossing veranderen.
Een sterk bedrijf kan tegen een prijs worden verhandeld waarin veel optimisme al is verwerkt. Een zwakker bedrijf kan goedkoop lijken, maar goedkoop blijven of verder verslechteren.
Fundamentele analyse probeert juist die twee vragen uit elkaar te houden:
Daarom is “goed bedrijf” geen synoniem voor “goed aandeel tegen iedere prijs”.
Value-, growth-, quality-, dividend- en contrarianstrategieën kunnen allemaal fundamentele informatie gebruiken, maar leggen andere accenten.
Een valuebenadering zoekt bijvoorbeeld naar waarderingsruimte; growth naar de duurzaamheid van groei; quality naar winstgevendheid, balans en bedrijfsvoordelen; dividendstrategieën naar de kwaliteit en houdbaarheid van uitkeringen.
Dit zijn verschillende methoden, geen gegarandeerde rendementsroutes. De diepere strategiepagina's werken de regels en aannames afzonderlijk uit.
Begin met de laatste jaarrekening en zoek uit waar het bedrijf zijn omzet en winst verdient. Vergelijk vervolgens de ontwikkeling van omzet, winstmarges, schuld en kasstromen over meerdere jaren. Lees daarna de toelichting bij uitzonderlijke posten en kijk naar de belangrijkste concurrenten en afhankelijkheden: enkele grote klanten, grondstoffen, regelgeving of één winstgevend product.
Pas als u begrijpt hoe de onderneming werkt, vergelijkt u uw aannames met de beurskoers. Maak daarbij minstens een positief, een gemiddeld en een tegenvallend scenario. U hoeft geen schijnnauwkeurige koerswaarde te berekenen: het is al winst als duidelijk wordt welke aannames uw beslissing dragen en wat er mis kan gaan.
Jaarverslagen, tussentijdse rapportages en officiële bedrijfsmededelingen zijn belangrijke primaire bronnen. Let bij cijfers op eenmalige posten, gewijzigde definities en verschillen tussen gerapporteerde en aangepaste maatstaven.
Een dataplatform kan analyse sneller maken, maar neemt die broncontrole niet over. Een verkeerde of verouderde input levert ook in een nauwkeurig model een verkeerde uitkomst op.
Wilt u naast bedrijfsgegevens begrijpen hoe marktprijzen zelf worden geanalyseerd, lees dan Technische analyse.
Enkele van de belangrijkste financiële ratio's in fundamentele analyse zijn:
Prijs/Winst-verhouding (P/E)
Rendement op eigen vermogen (ROE)
Prijs/Boekwaarde-verhouding (P/B)
Schuld/Eigen vermogen-verhouding (D/E)
Winstmarges
De kwaliteit van het management van een bedrijf kan worden beoordeeld door:
Het analyseren van de ervaring en achtergrond van de leidinggevenden.
Het evalueren van de strategische visie en het vermogen om deze uit te voeren.
Het beoordelen van de financiële prestaties van het bedrijf onder het huidige management.
Het onderzoeken van de communicatie met aandeelhouders en transparantie in rapportage.
Belangrijke macro-economische indicatoren voor beleggers zijn onder andere:
Bruto binnenlands product (BBP)
Inflatie
Werkloosheid
Rentevoeten
Handelsbalans
Fundamentele analyse kan worden toegepast in uw beleggingsstrategie door:
Het identificeren van bedrijven met sterke financiële prestaties en aantrekkelijke groeivooruitzichten.
Het ontdekken van ondergewaardeerde aandelen die mogelijk aantrekkelijke investeringsmogelijkheden bieden.
Het beoordelen en beheren van risico's door een diepgaand inzicht in de bedrijfsactiviteiten en marktvoorwaarden.
Het opbouwen van een gediversifieerde en evenwichtige beleggingsportefeuille afgestemd op uw persoonlijke doelen, risicotolerantie en beleggingshorizon.
Enkele tools en bronnen beschikbaar voor Nederlandse beleggers om fundamentele analyse uit te voeren zijn:
Het Financieele Dagblad (FD)
RTL Z
IEX.nl
Morningstar
Yahoo Finance
TradingView
